ΔΕΔΑ: Ο δημόσιος έλεγχος των δικτύων διανομής προϋπόθεση για να πάει παντού το αέριο

Μετά από μια μακρά περίοδο, επί των προηγούμενων κυβερνήσεων, που οι υποδομές φυσικού αερίου της περιφέρειας της χώρας έμεναν ανεκμετάλλευτες σε βάρος των Ελλήνων φορολογουμένων και καταναλωτών, βρισκόμαστε σήμερα σε ένα σημείο - ορόσημο για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.

Η Δημόσια Επιχείρηση Δικτύων Διανομής Αερίου Α.Ε. (ΔΕΔΑ) βρίσκεται μπροστά στην πρόκληση της αξιοποίησης των υφιστάμενων υποδομών και της υλοποίησης νέων μεγάλων έργων που θα δώσουν φθηνότερη ενέργεια σε χιλιάδες πολίτες που την έχουν ανάγκη. Το φιλόδοξο πενταετές αναπτυξιακό πρόγραμμα της ΔΕΔΑ προβλέπει τη δημιουργία δικτύων διανομής φυσικού αερίου σε 35 πόλεις, σε 7 περιφέρειες της χώρας. Τα δίκτυα αυτά έχουν σχεδιαστεί αξιοποιώντας όλες τις δυνατότητες εναλλακτικής τροφοδοσίας: μέσω του δικτύου του ΔΕΣΦΑ, με τη δημιουργία εξόδων του ΤΑΠ και, τέλος μέσω μεταφοράς Συμπιεσμένου (CNG) ή Υγροποιημένου (LNG) Φυσικού Αερίου στις περιπτώσεις πόλεων που βρίσκονται μακριά από τα υφιστάμενα δίκτυα.

Πρόκειται για ένα απαιτητικό και σύνθετο εγχείρημα, καθώς η ΔΕΔΑ καλείται σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα να μεταμορφωθεί από μία μικρή εταιρεία σε έναν μεγάλο οργανισμό με περιφερειακή διάρθρωση. Σημειώνεται ότι η ΔΕΔΑ συστάθηκε το 2017, σε εφαρμογή του νόμου 4336/2015, στο πλαίσιο της απαίτησης των Θεσμών για νομικό και λειτουργικό διαχωρισμό των κλάδων διανομής και εμπορίας, με την απόσπαση του  κλάδου Διανομής της ΔΕΠΑ χωρίς να διαθέτει βασικές εταιρικές δομές, όπως οικονομική διεύθυνση ή μάρκετινγκ. 

Όσον αφορά το προσωπικό, η ΔΕΔΑ κληρονόμησε από τον όμιλο ΔΕΠΑ ένα δυσλειτουργικό μοντέλο, με 7 μόνιμους, εκ των οποίων οι 6 διευθυντές, και 22 «εργολαβικούς» εργαζόμενους. Το καθεστώς των «εργολαβικών» εργαζομένων, που αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της ΔΕΔΑ και του ομίλου της ΔΕΠΑ, αποτελεί στρέβλωση και παθογένεια επί σχεδόν δύο δεκαετίες. Η σημερινή διοίκηση της ΔΕΔΑ κατέβαλε εργώδεις προσπάθειες, όλο το προηγούμενο διάστημα, για τη διευθέτηση του ζητήματος και, πρόσφατα, με ομόφωνη απόφαση του Δ.Σ. της εταιρείας εγκρίθηκε η πρόσληψη των «εργολαβικών» με σύμβαση αορίστου χρόνου, βάζοντας τέλος σε αυτό το καθεστώς ιδιότυπης «ομηρίας». Πλέον, στη ΔΕΔΑ όλοι οι εργαζόμενοι είναι ισότιμοι, οι οποίοι, μαζί με τη διοίκηση, εντείνουν τις προσπάθειές τους για την υλοποίηση του σημαντικού έργου που έχει να επιτελέσει η εταιρεία. 

Προτεραιότητά μας είναι  να «χτίσουμε» την εταιρεία σε μια σύγχρονη εξορθολογισμένη βάση, δημιουργώντας κεφάλαιο ενδοεταιρικής τεχνογνωσίας, περιορίζοντας έτσι το εκτεταμένο φαινόμενο της ανάθεσης έργων ή υπηρεσιών της επιχείρησης σε εξωτερικές εταιρίες (outsourcing) που κληρονομήσαμε.

Προς αυτή την κατεύθυνση, θεωρούμε ότι ο μετασχηματισμός της ΔΕΠΑ, στη βάση της συμφωνίας που πέτυχε το 2018 η παρούσα Κυβέρνηση με τους Θεσμούς όπου τα δίκτυα διανομής φυσικού αερίου παραμένουν υπό δημόσιο έλεγχο, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την ουσιαστική και εκ βάρθρων αναδιάρθρωση των σχετικών εταιρειών. 

Η ΔΕΠΑ Υποδομών έχει τις προδιαγραφές να εξελιχθεί σε ισχυρό παίκτη στον κλάδο του φυσικού αερίου, με πολλαπλασιαστική δυναμική ανάπτυξης. Η  ΔΕΔΑ και η ΕΔΑ Αττικής, τις οποίες θα απορροφήσει η ΔΕΠΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, φέρνουν διαφορετικά, αλλά συμπληρωματικά χαρακτηριστικά στην ενιαία εταιρεία. Η ΔΕΔΑ φέρνει ένα μεγάλο αναπτυξιακό έργο με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση,  άδειες διανομής και διαχείρισης σε 7 περιφέρειες, ενώ έχει αναπτυγμένη τεχνογνωσία στην εφαρμογή του ν.4412/2016 για τις Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών. Είναι, μάλιστα, η πρώτη εταιρεία στον κλάδο του φυσικού αερίου που δημοπρατεί έργα σ΄ αυτό το νομικό πλαίσιο, με απόλυτη προσήλωση στις  αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του υγιούς ανταγωνισμού. Από την πλευρά της, η ΕΔΑ Αττικής διαθέτει τεχνογνωσία στη λειτουργία δικτύων χαμηλής και μέσης πίεσης, μεγάλη πιστοληπτική ικανότητα και ένα αξιόλογο πελατολόγιο. 

Σε αυτό το νέο τοπίο, όραμά μας είναι η ΔΕΔΑ να αποτελέσει μια δημόσια επιχείρηση - πρότυπο που θα συμβάλει στον στρατηγικό στόχο της Κυβέρνησης για αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού μας βρίσκεται ο πολίτης, κυρίως ο πολίτης στις φτωχότερες περιφέρειες. Καθώς τα δίκτυα διανομής φυσικού αερίου θα παραμείνουν υπό δημόσιο έλεγχο, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να μπορεί το φυσικό αέριο να φθάσει σε περιοχές οι οποίες θα αποκλείονταν ως μη προσοδοφόρες εάν η επιλογή γινόταν με αυστηρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Είναι ενδεικτικό ότι μεταξύ των 35 πόλεων όπου θα φθάσει το φυσικό αέριο, αρκετές είναι απομονωμένες και παραμελημένες, με υψηλά ποσοστά ενεργειακής φτώχειας και αυξημένες ανάγκες για φθηνότερη και πιο ποιοτική θέρμανση. 

Παράλληλα, η ΔΕΔΑ έχει αποφασίσει να επενδύει στην έρευνα και την καινοτομία.  Η ΔΕΔΑ είναι η μοναδική εταιρεία διανομής που λειτουργεί αποκλειστικά με «έξυπνους» μετρητές, οι οποίοι θα παρέχουν στους καταναλωτές τη δυνατότητα παρακολούθησης των εξόδων τους μέσω του portal της εταιρείας.

Επίσης, αξιοποιεί τις δυνατότητες που προσφέρουν οι τεχνολογίες αιχμής προς όφελος των καταναλωτών ενισχύοντας τη συνεργασία με  τα ελληνικά πανεπιστήμια της χώρας. Σε αυτή την κατεύθυνση, υλοποιείται το καινοτόμο ερευνητικό πρόγραμμα προγράμματος «SG2» για την ενσωμάτωση τεχνολογιών αιχμής στα δίκτυα διανομής φυσικού αερίου της ΔΕΔΑ ώστε να διασφαλίζεται η ακεραιότητά τους, καθώς και η αδιάλειπτη και ασφαλής τροφοδοσία των καταναλωτών. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται με κοινοτικούς πόρους ύψους 997 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της δράσης «Ερευνώ – Δημιουργώ – Καινοτομώ» της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας του Υπουργείου Παιδείας και υλοποιείται από τη ΔΕΔΑ σε συνεργασία με το Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών (Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης και Επιχειρησιακής Έρευνας) του ΕΜΠ.

Τέλος, η ΔΕΔΑ προχωρά σε σύμπραξη με τον ΔΕΔΔΗΕ για την εφαρμογή τεχνολογιών αιχμής στη διανομή της ενέργειας.  Έτσι, συστήνεται κοινή ομάδας εργασίας με στόχο την έρευνα στον τομέα της ισχύος του φυσικού αερίου (Power to Gas). 

Πολύτιμος σύμμαχος στο έργο που έχουμε να επιτελέσουμε είναι οι τοπικές κοινωνίες. Καθώς τα δίκτυά μας αναπτύσσονται σε μικρές και μεσαίες πόλεις σε όλη τη χώρα, πρώτιστο μέλημά μας είναι να καλλιεργηθεί στενή συνεργασία με όλους τους τοπικούς φορείς, καθώς και να εμπεδωθεί ένας εποικοδομητικός διάλογος με τους πολίτες. Επιδίωξή μας είναι να χτίσουμε μια σύγχρονη δημόσια επιχείρηση κοινωνικής ωφέλειας, με όλη την έννοια του όρου, μακριά από μηχανισμούς και κρατικίστικες αντιλήψεις και, φυσικά  ανταγωνιστική στα νέα δεδομένα της αγοράς ενέργειας. 

*Η Στεφανία Μωσσέ είναι Διευθύνουσα Σύμβουλος και Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της ΔΕΔΑ Α.Ε.  *Το άρθρο περιλαμβάνεται στην έκδοση GREEK ENERGY 2019 που κυκλοφορεί για 8η συνεχή χρονιά το επιτελείο του energypress