Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Λουμάκης: Σε σταυροδρόμι η περαιτέρω ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών

Φέτος συμπληρώνουν δέκα χρόνια από το μακρινό 2008, όταν στην χώρα μας άρχισαν να εγκαθίστανται φωτοβολταϊκά συστήματα για διεσπαρμένη ηλεκτροπαραγωγή πλησίον των καταναλώσεων με γνώμονα την κάλυψη των επώδυνων για το ηλεκτρικό σύστημα μεσημεριανών αιχμών ζήτησης.  Ποιος άλλωστε μπορεί να ξεχάσει τις συστάσεις της ΔΕΗ και του ΔΕΣΜΗΕ προς τους πολίτες τότε να περιορίζουν τις καταναλώσεις τους τις κρίσιμες ώρες της μεσημεριανής αιχμής, ιδίως τα καλοκαίρια με καύσωνα. Τα ρεκόρ ζήτησης κατέρριπταν το ένα το άλλο φθάνοντας στην περιοχή των 11 GW, με αποφράδα ανάμνηση την 12η Ιουλίου του 2004 και το γενικό black out στο ηλεκτρικό σύστημα της χώρας.  Σήμερα τα 2.5 GW φωτοβολταικών που λειτουργούν στo διασυνδεδεμένο σύστημα καλύπτουν τα «δύσκολα» αυτά μεσημέρια το ~25% της ζήτησης ενώ παράγουν περίπου το 7% των κιλοβατωρών που ως χώρα χρειαζόμαστε σε ετήσια βάση.  

 

Το νέο τοπίο που από τον ν. 4414/2016 έχει διαμορφωθεί για τα νέα φωτοβολταϊκά έργα αλλά ευρύτερα και τις υπόλοιπες νέες επενδύσεις σε ΑΠΕ, στοχεύει στην σταδιακή ένταξη τους στην αγορά, η οποία σε πρώτη φάση αφορά στην ανάληψη υποχρεώσεων προημερήσιας πρόβλεψης και δήλωσης στον διαχειριστή της εκτιμώμενης ανά ώρα παραγωγής τους την επόμενη ημέρα, με ταυτόχρονη ποινολόγηση των αποκλίσεων παραγωγής ανά ανηγμένο 15λεπτο ως προς τις προβλέψεις αυτές με αγοραίο τρόπο μέσω της αγοράς εξισορρόπησης και όχι ρυθμιζόμενα.  Σύμφωνα με προσομοιώσεις που έχουμε διεξάγει, αν κάποιος φωτοβολταϊκός παραγωγός επιχειρήσει να διαχειρίζεται καθημερινά την διαδικασία αυτή συμμετοχής στην αγορά μόνος του, πολύ εύκολα οι οικονομικές απώλειες που θα υποστεί ως προς την τιμή αναφοράς ΤΑ που έχει κλειδώσει σε διαγωνισμό ή ακόμα χειρότερα ως προς τον τζίρο του στην Προημερήσια αγορά (ΗΕΠ σήμερα) δύνανται να ξεπερνούν το 20% σε ετήσια βάση.  Η αιτία δεν είναι άλλη από την στοχαστικότητα της ηλιοφάνειας σε επίπεδο μάλιστα ανηγμένου 15λεπτου, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως αν η εξισορρόπηση εφαρμοζόταν ωριαία όπως και οι δηλώσεις του στην Προημερήσια αγορά, το πρόβλημα για την επένδυση του θα λυνόταν.  Βεβαίως τα ποσοστιαία threshold ως προς το τι θεωρείται απόκλιση από την πρόβλεψη που επαφίενται στην ΡΑΕ κάθε φορά με Απόφαση της να τα καθορίζει, μπορούν να αμβλύνουν το πρόβλημα της αγοράς εξισορρόπησης ως ένα βαθμό, ωστόσο η ανάγκη για βιωσιμότερες λύσεις σχετικά και με το λειτουργικό κόστος διαχείρισης της συμμετοχής μιας επένδυσης ΑΠΕ στην αγορά 24 ώρες το 24ωρο παραμένει.

 

Ο νομοθέτης του ν. 4414 αποτιμώντας και την διεθνή εμπειρία στο θέμα, έχει ήδη προβλέψει την δημιουργία Φορέων Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ), δηλαδή εταιρειών που θα αναλαμβάνουν μαζικά ως χαρτοφυλάκιο την καθημερινή συμμετοχή των νέων έργων ΑΠΕ στην αγορά με διττό στόχο.  Αφενός δια της διεύρυνσης γεωγραφικά να αποφεύγουν το μικροκλίμα επιτυγχάνοντας έτσι στατιστικά καλύτερα επίπεδα προβλέψεων παραγωγής για το χαρτοφυλάκιο που διαχειρίζονται και αφετέρου το λειτουργικό κόστος της 24ωρης συμμετοχής στις αγορές του Target Model ήτοι στην Προημερήσια και ιδίως στην Ενδοημερήσια για όσο το δυνατόν καλύτερη διόρθωση των θέσεων πλησιέστερα στον πραγματικό χρόνο, να μοιράζεται σε όσο το δυνατόν περισσότερους παραγωγούς και MWh παραγωγής.  Σε απλούστερα λόγια είναι παντελώς ασύμφορο μεμονωμένος τυπικός παραγωγός ΑΠΕ με εγκατεστημένη ισχύ λίγων MW να απασχολεί εξειδικευμένο προσωπικό σε 24ωρη βάση για την διαχείριση των έργων του στις αγορές του Target Model 365 ημέρες τον χρόνο, ακόμη και αν υποτεθεί πως το αποτέλεσμα της εργασίας του προσωπικού αυτού σε επίπεδο ακρίβειας προβλέψεων άρα και αποκλίσεων θα ήταν εξαιρετικό. Πόσο μάλλον αν συνυπολογιστεί και η εξορισμού αδυναμία παραγωγής ικανοποιητικών προβλέψεων ανά ώρα με εξισορρόπηση ανά ανηγμένο 15λεπτο για συγκεκριμένο ή μεμονωμένα τέλος πάντων γεωγραφικά σημεία όπως προαναφέρθηκε.  Η δημιουργία λοιπών αξιόπιστων σε οικονομικό και επιστημονικό επίπεδο ΦοΣΕ με ευρύ χαρτοφυλάκιο νέων έργων αποτελεί αδήριτη ανάγκη για την περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ ιδίως των στοχαστικών όπως τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά.  Βεβαίως μέχρι να συμβεί αυτό, ο ρόλος των μονάδων φυσικού αερίου που λόγω της ευελιξίας που παρέχουν θεωρούνται ως «γέφυρα» για τις ΑΠΕ δεν πρέπει να υπερεκτιμηθεί και πολύ χειρότερα απορρυθμισμένα να υπεραμείβεται σε βάρος των ανανεώσιμων μέσω σπασμωδικών αν όχι κερδοσκοπικών σε αρχιτεκτονική αγορών εξισορρόπησης.  Αν η Πολιτεία αφήσει να συμβεί κάτι τέτοιο, τότε πιθανόν να μιλάμε για αλλαγή ατζέντας στην ενέργεια δια της πλαγίας οδού, δηλαδή αναχαίτιση των ΑΠΕ και παντελή επικράτηση του εισαγόμενου φυσικού αερίου …μέχρι νεωτέρας. Η γέφυρα λοιπόν του φυσικού αερίου προς εξυπηρέτηση μεγαλύτερων διεισδύσεων ΑΠΕ επουδενί πρέπει να καταστεί «γέφυρα των στεναγμών» για τις ανανεώσιμες.  Ένας αποτελεσματικός τρόπος προς την κατεύθυνση αυτή θα ήταν οι εφεδρείες να συνεχίσουν να προϋπολογίζονται ως όγκος στην Προημερήσια αγορά, χωρίς να εννοούμε να συνεπιλύονται όπως σήμερα και έτσι εν τοις πράγμασι να καταργηθεί η αγορά εξισορρόπησης.                          

 

 

Μια δεύτερη προοπτική, αλλά επί του παρόντος μακροπρόθεσμη ακόμη τεχνολογικά για την επίλυση του προβλήματος της στοχαστικότητας αλλά και της χρονικά συγκεντρωμένης παραγωγής των φωτοβολταϊκών σε υψηλές διεισδύσεις, δεν είναι άλλη από την οικονομικά αποδοτική αποκεντρωμένη αποθήκευση της παραγωγής τους, ώστε η καθαρή ενέργεια που προσφέρουν στο δίκτυο κυρίως της χαμηλής και μέσης τάσης να μπορεί προγραμματισμένα να καταναλώνεται όλες τις ώρες του 24ώρου και όχι μόνο τις ώρες ηλιοφάνειας.  Έχοντας διεξάγει τεχνοοικονομικές μελέτες σκοπιμότητας για την ανάπτυξη Υβριδικών Σταθμών (ΥΒΣ) φωτοβολταϊκών με αποθήκευση σε μπαταρίες (ιόντων Λιθίου τεχνικοοικονομικά βελτιστοποιημένης χωρητικότητας ως προς το μέγεθος του Φ/Β) σε μικρά Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά (ΜΔΝ) για συμμετοχή στον Κυλιόμενο ΗΕΠ τους, οι προοπτικές να δούμε τέτοιους σταθμούς στην ηπειρωτική χώρα χωρίς λειτουργική ενίσχυση της παραγωγής τους, επί του παρόντος μάλλον δεν διαφαίνονται. Ο χρόνος απόσβεσης για τέτοιους ΥΒΣ κυμαίνεται στα 8-10 χρόνια, αναλόγως αν υπάρχει επιχορήγηση του κόστους εγκατάστασης και εφ’ όσον η τιμή αποζημίωσης της παραγωγής που θα εξέρχεται από τις ελεγχόμενες μονάδες τους (μπαταρίες) ως κατανεμόνενη και όχι στοχαστικά απευθείας από το φωτοβολταϊκό είναι της τάξης των ~270-280 ευρώ/MWh για ΧΕ (χωρίς ενίσχυση αναπτυξιακού) ή ~200-210 ευρώ/MWh για ΜΕ (με ενίσχυση αναπτυξιακού).  

 



Αν και οι παραπάνω αριθμοί δύνανται αναλόγως των επιμέρους παραμετρικών επιλογών κάθε τέτοιου ΥΒΣ να μεταβάλλονται ελαφρώς, εντούτοις καθίσταται αντιληπτό πως οικονομική βιωσιμότητα χωρίς λειτουργική ενίσχυση υφίσταται μόνο σε επιμέρους μικρά αυτόνομα συστήματα ΜΔΝ με υψηλό Θερμικό Μεταβλητό Κόστος και δη Οριακό.  Και επειδή το Μεσοσταθμικό Μεταβλητό Κόστος Θερμικών Συμβατικών Μονάδων (ΜΜΚΣΘΜ) στα ΜΔΝ είναι στον δημόσιο διάλογο μάλλον υπεραπλουστευμένο, ας αναφέρουμε πως μεγάλα νησιά όπως λ.χ. η Χίος, η Ρόδος, η Κως, η Σάμος, η Λήμνος, η Λέσβος, η Κάρπαθος έχουν ΜΜΚΣΘΜ περίπου 100 ευρώ/MWh ή και χαμηλότερα για τιμές πετρελαίου επιπέδου 2017 (στοιχεία ΔΕΔΔΗΕ), το οποίον και σημαίνει πως εν γένει μάλλον δεν μπορούν να στηρίξουν, ακόμη τουλάχιστον,  την ανάπτυξη τέτοιων ΥΒΣ χωρίς λειτουργική ενίσχυση. Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η Κρήτη με ΜΜΚΣΘΜ το 2017 της τάξης κάτω ~140 ευρώ/MWh, παρότι εδώ λόγω και της επικείμενης διασύνδεσης με το ηπειρωτικό σύστημα και της μείωσης του ΜΜΚΣΘΜ που θα ηλεκτροδοτεί το νησί στα επίπεδα των ~60 ευρώ/MWh, η ανάπτυξη τέτοιων ΥΒΣ δεν έχει νόημα. Βεβαίως σε κάθε αυτόνομο σύστημα ΜΔΝ κομβική σημασία κατέχει και το εν γένει Οριακό Μεσοσταθμικό Μεταβλητό Κόστος, ιδιαίτερα μάλιστα για μικρές διεισδύσεις ΥΒΣ.  Η αύξηση βεβαίως του μεγέθους του ΥΒΣ σε επίπεδο MW αν υποτεθίστω εξετάζαμε την ανάπτυξη τους στο ηπειρωτικό σύστημα, θα μπορούσε μέσω των οικονομιών κλίμακας να βελτιώσει την εικόνα σε σχέση με όσα προαναφέρθηκαν, φέρνοντας την προσήκουσα τιμή πώλησης της ελεγχόμενης παραγωγής τους σε επίπεδα κατά ~20% χαμηλότερα, ωστόσο το κεντρικό συμπέρασμα παραμένει. Απαιτείται δηλαδή να μειωθεί σημαντικά περαιτέρω όχι μόνο το κόστος των μπαταριών αλλά και του υπόλοιπου απαιτούμενου ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού για την διαχείριση της εγκατάστασης εξοπλισμού περιλαμβανομένου και του φωτοβολταϊκού, ώστε τέτοιοι ΥΒΣ να αρχίσουν να γίνονται οικονομικά ελκυστικοί για το ηπειρωτικό σύστημα ή για μεγάλα συστήματα ΜΔΝ που δεν προβλέπεται να διασυνδεθούν.   

 

Συμπερασματικά λοιπόν για την επαγγελματική ηλεκτροπαραγωγή από φωτοβολταϊκά μπορούμε να πούμε πως για την επόμενη 5-7ετία η ρεαλιστικά διαφαινόμενη βέλτιστη προοπτική για την περαιτέρω οικονομικά αποδοτική και λελογισμένη ανάπτυξη τους σε όρια που μπορεί να απορροφά το σύστημα και η ζήτηση λόγω της χρονικά συγκεντρωμένης παραγωγής τους, είναι η λειτουργία αξιόπιστων ΦοΣΕ με ευρύ χαρτοφυλάκιο μονάδων που θα μπορούσαν εν τέλει να περιορίσουν για τους νέους επενδυτές το κόστος διαχείρισης και εξισορρόπησης της παραγωγής τους σε μονοψήφιο ποσοστό.  Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να το συνυπολογίσουν από τώρα οι συμμετέχοντες στους διαγωνισμούς για νέες επενδύσεις ΑΠΕ.

 

Σε ότι αφορά τέλος τον κτηριακό τομέα και το net metering, δηλαδή την αυτοπαραγωγή με ενεργειακό συμψηφισμό και με παράλληλη υποδομή τοπικής αποθήκευσης με μπαταρίες που πρόσφατα μέσω του ν. 4513/2018 για τις Ενεργειακές Κοινότητες θεσμοθετήθηκε, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες του ΚΑΠΕ που παρουσιάστηκαν στα πλαίσια ημερίδας του προγράμματος PV ESTIA, σήμερα ο χρόνος απόσβεσης από τα 8 χρόνια για απλό σύστημα net-metering ή virtual net-metering αυξάνει στα 16 χρόνια αν το σύστημα περιλαμβάνει και μπαταρία ιόντων Λιθίου, με όφελος το ποσοστό ιδιοκατανάλωσης να αυξηθεί μόλις από το 35% στο 50%.  Παραδόξως μάλιστα το υφιστάμενο σχήμα net-metering και η επιδότηση που εμπεριέχει μέσω της οιονεί αποθήκευσης στο δίκτυο της παραγωγής που δεν μπορεί να ιδιοκαταναλωθεί επί τριετία, είναι τόσο ελκυστικότερο της πραγματικής αποθήκευσης με μπαταρίες, που εν τέλει την καθιστά αποτρεπτική.  Και εδώ για να μειωθεί ο χρόνος απόσβεσης ενός τυπικού Φ/Β συστήματος με αποθήκευση στα λ.χ. 10 έτη, απαιτείται ριζική περαιτέρω μείωση του κόστους του συνόλου του εξοπλισμού και όχι μόνο της μπαταρίας.            

 (το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2018 που εκδίδει για 7η χρονιά το επιτελείο του energypress)



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα