Τατιάνα Τσιρακοπούλου: Ο νέος νόμος, οι Συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης και η προστασία του καταναλωτή

Ο νόμος 3855 της 23-6-2010 με τίτλο «Μέτρα βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική κρίση, ενεργειακές υπηρεσίες και άλλες διατάξεις» εναρμόνισε με την ελληνική νομοθεσία τις διατάξεις της Οδηγίας 2006/32/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρώπης, που στόχο είχε να θεσμοθετήσει τόσο την «οικονομικά αποτελεσματική βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση ενέργειας όσο και την ανάπτυξη αγοράς ενεργειακών υπηρεσιών».

Για την υλοποίηση έργων και την εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ή παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ ή/και ΣΗΘΥΑ προβλέπεται στο άρθρο 10 του νόμου 3855 η σύσταση ΕΕΥ δηλαδή Εταιρειών Ενεργειακών Υπηρεσιών, οι οποίες παρέχουν στον πελάτη τους (δηλαδή τον τελικό καταναλωτή) την κατάλληλη τεχνογνωσία και χρηματοδότηση για το σκοπό αυτό. Στο ίδιο άρθρο προβλέπεται ότι συνιστάται Μητρώο ΕΕΥ, στο οποίο καταχωρούνται οι εταιρείες που παρέχουν ενεργειακές υπηρεσίες και θεσπίζεται Κώδικας Δεοντολογίας ΕΕΥ, σχετικά με τις αρχές και τις δεσμεύσεις που οφείλουν να τηρούν οι καταχωρημένες στο αντίστοιχο μητρώο ΕΕΥ, προκειμένου να επιτευχθεί η εύρυθμη λειτουργία και η σωστή ανάπτυξη της αγοράς ενεργειακών υπηρεσιών. Τούτο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον καταναλωτή γιατί το Μητρώο διασφαλίζει ότι μία ΕΕΥ είναι εταιρεία υπαρκτή, αξιόπιστη, φερέγγυα και με προκαθορισμένο τρόπο λειτουργίας και προδιαγραφές.

Τόσο οι προϋποθέσεις σύστασης και λειτουργίας των ΕΕΥ όσο και το Μητρώο και ο Κώδικας Δεοντολογίας θα ρυθμιστούν με υπουργικές αποφάσεις, καθώς ο ν. 3855 παρέχει τέτοιες εξουσιοδοτικές διατάξεις.

Περαιτέρω ο νόμος αυτός περιλαμβάνει ειδική διάταξη, στο άρθρο 16, για τις Συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης με συγκεκριμένο και αυστηρό περιεχόμενο διεπόμενο μάλιστα, και τούτο είναι πολύ βασικό, ως προς τα τυπικά στοιχεία μίας σύμβασης και από το ν. 2251/1994 (ΦΕΚ 191 Α) τον βασικό νόμο της Προστασίας του Καταναλωτή. Τούτο καταδεικνύει ότι το πνεύμα της προστασίας του (τελικού) καταναλωτή αποτελεί προτεραιότητα στις διατάξεις του νόμου αυτού.

Βασικό χαρακτηριστικό κάθε τέτοιας σύμβασης είναι η ανάληψη, από την ΕΕΥ, της ευθύνης επίτευξης της αναμενόμενης βελτιωμένης ενεργειακής απόδοσης ή της παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ από την οποία και γίνεται η αποπληρωμή της επένδυσης.

1. Έτσι λοιπόν στο άρθρο 16 του Ν. 3855/2010 προβλέπεται το ελάχιστο περιεχόμενο μίας Σύμβασης Ενεργειακής Απόδοσης (ΣΕΑ), η οποία είναι πάντοτε έγγραφη, καταρτίζεται μεταξύ του τελικού καταναλωτή και της ΕΕΥ, έχει συγκεκριμένη διάρκεια και οικονομικό αντάλλαγμα, μνεία των υποχρεώσεων των μερών και της ευθύνης της ΕΕΥ και περιλαμβάνονται κατ΄ελάχιστον τα παρακάτω:

α) ο σχεδιασμός και η διαχείριση της παρεχόμενης ενεργειακής υπηρεσίας και του ενεργειακού έργου,

β) η μεθοδολογία εκτίμησης της εξοικονομούμενης ενέργειας και αποτίμησης του προκύπτοντος συνολικού οικονομικού οφέλους,

γ) η αγορά, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του απαραίτητου ενεργειακού εξοπλισμού, όπως ηλεκτρομηχανολογικά και ηλεκτρονικά συστήματα, καθώς και τα υλικά κτιριακού κελύφους, σταθερά ή μη, που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση,

δ) η διαχείριση, ο τρόπος λειτουργίας του εξοπλισμού και η συντήρηση του,

ε) το συνολικό κόστος του έργου, το οποίο αποτελείται από το κόστος

προμήθειας και εγκατάστασης του απαραίτητου εξοπλισμού, το κόστος λειτουργίας και συντήρησης του, το κόστος χρηματοδότησης και την αμοιβή της ΕΕΥ,

στ) η διαδικασία αποτίμησης του ενεργειακού οφέλους και

ζ) ο τρόπος και χρόνος αποπληρωμής.

2. Στη ΣΕΑ μπορεί να συμμετέχει και τρίτος, ιδίως τράπεζες ή άλλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την παρεχόμενη ενεργειακή υπηρεσία.

Ο τελικός καταναλωτής αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλει στην ΕΕΥ ή στον ως άνω τρίτο χρηματοδότη, όταν είναι άλλος από την ΕΕΥ, συμβατικό οικονομικό αντάλλαγμα της παρεχόμενης ενεργειακής υπηρεσίας με βάση την εξοικονόμηση ενέργειας που επιτυγχάνεται. Το οικονομικό αντάλλαγμα της ΕΕΥ συνίσταται σε ποσοστό επί του οικονομικού οφέλους που προκύπτει από την εξοικονόμηση ενέργειας του τελικού καταναλωτή.

Ειδικότερα στα δίκτυα ηλεκτροφωτισμού δημόσιων κοινόχρηστων χώρων, λόγω της αδυναμίας παρακολούθησης της ενδεχόμενης αύξησης του φορτίου από πλευράς του φορέα, η εξοικονόμηση ενέργειας θα πιστοποιείται από τακτικούς επιτόπιους ελέγχους.

3. Η ΕΕΥ υποχρεούται να διασφαλίζει την εξοικονόμηση ενέργειας και το οικονομικό όφελος καθ` όλη τη διάρκεια του συμβατικού χρόνου, η επίτευξη των οποίων επαληθεύεται σε τακτά χρονικά διαστήματα που καθορίζονται επακριβώς στη ΣΕΑ. Αντίθετη συμφωνία των μερών είναι αυτοδικαίως άκυρη.

Σε περίπτωση που το οικονομικό όφελος από την εξοικονόμηση ενέργειας είναι μικρότερο από το συμβατικά καθορισμένο, η ΕΕΥ είναι υποχρεωμένη να καταβάλει στον τελικό καταναλωτή τη διαφορά ή αυτός να καταβάλει οικονομικό αντάλλαγμα μικρότερο από το συμφωνηθέν, υπό τον όρο ότι ο τελευταίος λειτουργεί τον ενεργειακό εξοπλισμό σύμφωνα με τους όρους της μεταξύ τους σύμβασης.

Σε περίπτωση που το οικονομικό όφελος από την εξοικονόμηση ενέργειας

υπερβαίνει το συμφωνηθέν, ο τελικός καταναλωτής καρπώνεται το υπερβάλλον, εκτός αν έχει συμφωνηθεί διαφορετικά.

4. Ο τελικός καταναλωτής οφείλει να επιτρέπει στην ΕΕΥ την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις του σε χρονικά διαστήματα που καθορίζονται στη ΣΕΑ, προκειμένου η ΕΕΥ να προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για την ορθή λειτουργία, τη συντήρηση και την επιβεβαίωση των τεχνικών παραμέτρων του ενεργειακού εξοπλισμού.

5. Στη ΣΕΑ δύναται να προβλέπεται η πώληση του ενεργειακού εξοπλισμού και η παρακράτηση ή μη της κυριότητας του, καθώς και η χρηματοδοτική ή η εν γένει εκμίσθωση του. Με τη λήξη του συμβατικού χρόνου, ο ενεργειακός εξοπλισμός δύναται να μεταβιβάζεται κατά κυριότητα στον τελικό καταναλωτή, σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στη ΣΕΑ.

6. Επίσης είναι δυνατή η μεταβίβαση κυριότητας του ενεργειακού εξοπλισμού σε τρίτους, καθώς και η παραχώρηση άλλου εμπράγματου δικαιώματος επ` αυτού, εφόσον συναινεί εγγράφως ο τελικός καταναλωτής και δεν θίγονται δικαιώματα που έλκει από τη ΣΕΑ.

Τέλος είναι δυνατή η σύσταση ενεχύρου επί του κινητού ενεργειακού εξοπλισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του ΑΚ και χωρίς την παράδοση της κατοχής του πράγματος κατά τις διατάξεις του ν. 2844/2000.

7. Στην περίπτωση που η ΣΕΑ περιέχει συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας,

καταχωρίζεται και στον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας σύμφωνα με το άρθρο 22 του ν. 1733/1987 (ΦΕΚ 171 Α).

7. Ο ενεργειακός εξοπλισμός εγκαθίσταται και λειτουργεί είτε στην εγκατάσταση του τελικού καταναλωτή είτε σε χώρο που ορίζεται στη ΣΕΑ. Ο

τελικός καταναλωτής ή η ΕΕΥ κατά περίπτωση, λαμβάνει τις απαιτούμενες από το νόμο άδειες για την εγκατάσταση και τη λειτουργία του ενεργειακού εξοπλισμού, σύμφωνα με τη διαδικασία και τους όρους της κείμενης κάθε φορά νομοθεσίας. Η σχετική δαπάνη βαρύνει την ΕΕΥ.

8. Το Δημόσιο και τα νομικά πρόσωπα του ευρύτερου δημόσιου τομέα δύνανται να καταρτίζουν εγγράφως ΣΕΑ με ΕΕΥ, λαμβάνοντας υπόψη και την κείμενη εθνική και κοινοτική νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων και των διατάξεων για τις Συμπράξεις Δημόσιου και 8/12/2010Ιδιωτικού Δικαίου (ΣΔΙΤ).

Τέλος πρέπει να αναφέρουμε ότι ακόμη και εάν η σύμβαση περιλαμβάνει ΓΟΣ, αυτοί ελέγχονται για την καταχρηστικότητά τους σύμφωνα με το βασικό νόμο Προστασίας του Καταναλωτή (2251/94) ενώ η ευθύνη της ΕΕΥ ρυθμίζεται και από τις διατάξεις του άρθρου 8 «Ευθύνη του Παρέχοντος Υπηρεσίες» του ν. 2251/94.

Για να λειτουργήσει όμως ο νόμος αυτός στο σύνολό του απαιτείται η έκδοση πολλών υπουργικών αποφάσεων, κάποιων εκ των οποίων ΚΥΑ. Ειδικά δε για την κατάρτιση των συμβάσεων ενεργειακών υπηρεσιών απαιτείται έκδοση σχετικής υπουργικής απόφασης του ΥΠΕΚΑ με την οποία θα καθορίζονται οι προϋποθέσεις σύστασης και λειτουργίας των ΕΕΥ, τα κριτήρια που διέπουν την εκτέλεση του έργου τους, τα ασυμβίβαστα με το έργο τους, οι εις βάρος τους διοικητικές κυρώσεις, τα όργανα που επιβάλλουν αυτές, οι σχετικές διαδικασίες, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα. Το ΥΠΕΚΑ επεξεργάζεται ήδη την απόφαση για τις ΕΕΥ και τις συμβάσεις και αναμένονται σύντομα.

-------------------------------

*Η Τατιάνα Τσιρακοπούλου είναι δικηγόρος LL.M εταίρος της Δικηγορικής Εταιρίας Κελεμένης & Συνεργάτες