Πρόταση Κομισιόν για τη χρηματοδότηση έργων ενεργειακής απόδοσης - Το Ευρωπαϊκό έργο SMAFIN

Στην εκπνοή του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρόταση για την αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων, μετατρέποντας τη στρατηγική του «Κύματος Ανακαίνισης» σε συγκεκριμένη νομοθετική δράση. 

Όπως αναφέρται στη σχετική ανακοίνωση, στο πλαίσιο της πρότασης αυτής, προβλέπεται όλα τα νέα κτήρια να έχουν μηδενικές εκπομπές από το 2030, ενώ ειδικά για τα νέα δημόσια κτήρια κάτι τέτοιο να ισχύσει ήδη από το 2027. Αυτό σημαίνει κτήρια με πολύ υψηλή ενεργειακή απόδοση, όπου η χαμηλή ποσότητα ενέργειας που απαιτείται καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, από μια ενεργειακή κοινότητα ή μέσω τηλεθέρμανσης και ψύξης. 

Η αναθεωρημένη πρόταση θα διευκολύνει την ανακαίνιση κατοικιών, σχολείων, νοσοκομείων, γραφείων και άλλων κτιρίων σε όλη την Ευρώπη, με σκοπό τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και των λογαριασμών ενέργειας, βελτιώνοντας παράλληλα τις συνθήκες ποιότητας ζωής εκατομμυρίων Ευρωπαίων.

Για την επίτευξη των στόχων της πρότασης, απαιτείται αύξηση της δημόσιας οικονομικής στήριξης και εκσυγχρονισμός χρηματοδοτικών εργαλείων. Η συγκεκριμένη πρόταση έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να συνδυάζεται με άλλες σχετικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), που ενεργοποιεί σημαντικές επενδύσεις στον τομέα της ανακαίνισης των κτιρίων, χάρη στο υψηλό ποσοστό ανακαινίσεων που περιλαμβάνουν τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των κρατών μελών. 

Επίσης, υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι της Ε.Ε, όπως το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (Just Transition) και το Invest EU, στα οποία ο τομέας των κτηρίων αποτελεί προτεραιότητα. Παρόλα αυτά, κρίσιμη για την επιτυχία της προσπάθειας είναι η συμμετοχή και ιδιωτικών κεφαλαίων. Για το σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη καλούνται να αναπτύξουν εργαλεία χρηματοδότησης και διευκόλυνσης της διαδικασίας, έτσι ώστε οι ιδιωτικές επενδύσεις να γίνουν πιο ελκυστικές. 

Συμμετέχοντας σε αυτή την προσπάθεια, το ΚΑΠΕ συντονίζει το έργο SMAFIN με τίτλο «Υποστήριξη της έξυπνης χρηματοδότησης για ενεργειακά αποδοτικά κτίρια σε χώρες των Βαλκανίων», που υλοποιείται στο πλαίσιο του HORIZON 2020. Το έργο αποτελεί συνέχεια της πρωτοβουλίας “Sustainable Energy Investment Forums-SEIFs” της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που ξεκίνησε το 2017 με σκοπό την ενεργοποίηση των επενδύσεων σε έργα ενεργειακής απόδοσης. 

Στόχος του έργου είναι να διευκολυνθεί ο διάλογος μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των εθνικών φορέων και των τοπικών αρχών, των εκπροσώπων του χρηματοοικονομικού, επιχειρηματικού, κατασκευαστικού και ακαδημαϊκού τομέα, για την ενεργοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων στη βιώσιμη ενέργεια, με έμφαση στα κτήρια, ενισχύοντας παράλληλα την πρόσβαση στη χρηματοδότηση. 

Ακολουθώντας την προηγούμενη επιτυχημένη εμπειρία των SEIFs, το έργο SMAFIN έχει ήδη ολοκληρώσει τον πρώτο κύκλο των συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης στις 4 Βαλκανικές χώρες που συμμετέχουν σ’ αυτό - Βουλγαρία, Κροατία, Ελλάδα, Ρουμανία – και σχεδιάζει τον δεύτερο, την άνοιξη του 2022. Οι ημερομηνίες των εκδηλώσεων σε κάθε χώρα θα ανακοινωθούν σύντομα στην ιστοσελίδα του έργου.

Επιπλέον, τους τελευταίους μήνες, οι εταίροι του SMAFIN διερεύνησαν σχετικές αναφορές και πήραν συνέντευξη από δεκάδες βασικά ενδιαφερόμενα μέρη, για να κατανοήσουν καλύτερα την τρέχουσα κατάσταση στον τομέα των επενδύσεων ενεργειακής απόδοσης, σε κάθε χώρα που συμμετέχει στο έργο. Ανάμεσα στα βασικά συμπεράσματα της εργασίας αυτής περιλαμβάνεται το ότι οι χώρες της ΝΑ Ευρώπης που συμμετέχουν στο έργο αντιμετωπίζουν παρόμοια μεταξύ τους ζητήματα στον τομέα των επενδύσεων σε έργα ενεργειακής απόδοσης. Επίσης, επικρατεί η κοινή  πεποίθηση ότι για να αναπτυχθεί η σχετική αγορά, πρέπει να πραγματοποιηθούν συνεργατικές δράσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα - από το στάδιο του σχεδιασμού του έργου έως τη φάση της παρακολούθησής του, χρησιμοποιώντας εργαλεία και πρωτόκολλα επαλήθευσης και τυποποίησης, ενώ θα πρέπει να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες για δράσεις ενημέρωσης και  αλλαγής συμπεριφοράς. 

Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του έργου  https://www.smafin.eu/2nd-smafin-newsletters-highlights/ .