Σπατάλη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: Το στοίχημα της Ευρώπης για τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια;

Προκειμένου η Ευρώπη να φτάσει σε κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, πρέπει να πραγματοποιήσει την ενεργειακή της μετάβαση μέσω της αύξησης της συμβολής της στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της σταδιακής κατάργησης των ορυκτών καυσίμων.

Αλλά η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 οδήγησε σε οπισθοδρόμηση στα επιτεύγματα της ηπείρου και σε υψηλότερες εκπομπές. 

Σύμφωνα με τον ΔΟΕ, οι πηγές χαμηλών εκπομπών πρόκειται να καλύψουν σχεδόν όλη την αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα τρία χρόνια. Ωστόσο, πολλές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πάνε χαμένες.

Μιλώντας στο Euronews Business στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής καινοτομίας της εταιρείας στο Παρίσι, ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Power Systems, Frederic Godemel, είπε ότι το πρόβλημα προέρχεται από τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας που δεν έχουν την ικανότητα να απορροφούν και διοχετεύουν όλη την παραγόμενη ενέργεια 

Πρόσθεσε επίσης, ότι ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα στην Ευρώπη ήταν η απαλλαγή των κτηρίων από τις εκπομπές άνθρακα, τα οποία αντιπροσώπευαν το 40% των εκπομπών θερμοκηπίου στην ΕΕ. Ωστόσο, τόνισε, η απαλλαγή τους από τον άνθρακα θα διαρκέσει περίπου 100 χρόνια με την τρέχουσα ταχύτητα. 

Σπατάλη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Για την ενσωμάτωση νέων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η χωρητικότητα του δικτύου πρέπει να βελτιωθεί και να δημιουργηθεί ένα ταχύτερο δίκτυο. 

«Χρειάζονται πολλές επενδύσεις», είπε ο Godemel, προσθέτοντας ότι η υποστήριξη και οι επενδύσεις πρέπει να προέρχονται τόσο από δημόσιες όσο και από ιδιωτικές πηγές.

Προκειμένου να επωφεληθεί από τη φθηνή, ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια στο μέλλον, υποστήριξε ότι: «Αυτό που πρέπει να κάνουμε σε αυτήν την περίοδο είναι να διατηρήσουμε την παλιά επένδυση σε λειτουργία, γιατί ο κόσμος χρειάζεται ακόμα λίγο πετρέλαιο και φυσικό αέριο καθώς μιλάμε, αλλά να κατασκευάζουμε νέες επενδύσεις». 

Αργά βήματα

Η Ευρώπη δεν βρίσκεται ακόμη σε καλό δρόμο με τους στόχους της για την ενεργειακή μετάβαση, αλλά βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να τους επιτύχει, σύμφωνα με τη γαλλική πολυεθνική εταιρεία διαχείρισης ενέργειας Schneider Electric. 

Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος Ευρώπης της Schneider Electric, Gwenaelle Avice Huet, τόνισε επίσης στο Euronews Business για το πώς η ΕΕ εξακολουθεί να ξοδεύει 1 δισεκατομμύριο ευρώ την ημέρα για την εισαγωγή ενέργειας , παρόλο που η επιτάχυνση των απαραίτητων διαδικασιών, η απλοποίηση των κανονισμών αδειοδότησης και η συντόμευση των χρόνων αδειοδότησης θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μείωση μεγάλο μέρος του κόστους, αυξάνοντας έτσι την ανταγωνιστικότητα. 

Σύμφωνα με τον Godemel, εάν οι επενδύσεις είναι σε καλό δρόμο και οι νόμοι είναι υπέρ, η Ευρώπη θα μπορεί να καλύψει περισσότερες από τις μισές ενεργειακές της ανάγκες από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εντός 10 ετών. Εν τω μεταξύ, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και νέες τεχνολογίες που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας, αναμένεται να επιστρέψουν πλήρως σε διάστημα μεταξύ πέντε και επτά ετών, υπογράμμισε.

Ρεύμα την κατάλληλη στιγμή

Η παροχή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν ταιριάζει πάντα με τα πρότυπα κατανάλωσης ενέργειας ως άτομα.

Για παράδειγμα, στη μέση της ημέρας, τα νοικοκυριά καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια αφού είμαστε στη δουλειά. Ωστόσο, τότε είναι που συνήθως ο ήλιος λάμπει πιο φωτεινά και η ηλιακή ενέργεια κορυφώνεται στο δίκτυο, πράγμα που σημαίνει ότι χάνουμε ουσιαστικά τον καλύτερο χρόνο για να χρησιμοποιήσουμε καθαρή, οικονομικά αποδοτική ενέργεια. Σύμφωνα με μελέτη της Danfoss, ο συγχρονισμός είναι το κλειδί της επιτυχίας.

Στην ΕΕ και στο Ηνωμένο Βασίλειο, η χρήση ενέργειας την κατάλληλη στιγμή θα μπορούσε να μας εξοικονομήσει 10,5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως έως το 2030 και 15,5 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2050, σύμφωνα με την ανάλυση που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Οι λογαριασμοί μας για την ενέργεια θα μειωθούν επίσης κατά 7% έως το 2030 και 10% έως το 2050 και θα υπάρξει ετήσια μείωση κατά 40 εκατομμύρια τόνους εκπομπών άνθρακα.

Η στροφή σε ανανεώσιμες πηγές, από την αιολική και την ηλιακή ενέργεια μέχρι το πράσινο υδρογόνο κι άλλες μορφές από μόνη της δεν είναι αρκετή εάν δεν υπάρχουν τα απαραίτητα δίκτυα να την μεταφέρουν –ειδικά με τις προκλήσεις που υπάρχουν όσον αφορά την αποθήκευσή τέτοιων μορφών ενέργειας. Έτσι, «τρέχουν» πλέον και έργα με στόχο την αποθήκευση τέτοιων μορφών ενέργειας.

Οι συνεργασίες στα δίκτυα

Για το λόγο αυτό η ΕΕ σε συνεργασία με τις χώρες του μπλοκ καταβάλλει προσπάθειες για να αναπτυχθούν νέα τέτοια δίκτυα, κυρίως διασυνοριακά, τα οποία έχουν σαν στόχο να μπορούν να μεταφέρονται αμφίδρομα μεγάλες ποσότητες ηλεκτρισμού από τη μια χώρα στην άλλη, ανάλογα με τις ανάγκες σε ώρες και περιόδους αιχμής.

Η ανάγκη για ύπαρξη νέων διασυνοριακών δικτύων είναι εμφανής και μόνο εάν υπολογίσει κανείς τη μεγάλη αύξηση στην ανάπτυξη φωτοβολταϊκής ισχύος (solar PV) τα τελευταία έτη στην ΕΕ. 

Προτεραιότητα τα δίκτυα μεταφοράς

Η ΕΕ έχει ορίσει δεκάδες τέτοια έργα υποδομών δικτύου στο έδαφος χωρών της ΕΕ, στα οποία δίνει προτεραιότητα για αδειοδότηση και εφαρμογή, στο πλαίσιο του προγράμματος δημιουργίας υποδομών για τη διασύνδεση της Ευρώπης, με την ονομασία Connecting Europe Facility.

Στόχος είναι προχωρήσει με πιο γοργούς ρυθμούς η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί ως το 2030.

Διασύνδεση με ηλιακά και αιολικά πάρκα

Τα νέα δίκτυα θα συνεισφέρουν σημαντικά στην εξισορρόπηση μεταφοράς μεγάλων και επαρκών ποσοτήτων ενέργειας ανάμεσα σε χώρες και περιοχές που παράγουν ενέργεια από διαφορετικές ανανεώσιμες πηγές: Μεταξύ περιοχών που έχουν πολύ ήλιο και κατά συνέπεια πολλά ηλιακά πάρκα και περιοχών με χαρακτηριστικό τους πιο δυνατούς ανέμους όπου έχουν αναπτυχθεί περισσότερα αιολικά συστήματα, όπως αποκάλυψε στο Reuters Events ο Sylvain Cognet-Dauphin, εκτελεστικός διευθυντής της S&P Global Commodity Insights.

Έργα σε Ισπανία και Πορτογαλία

Τέτοια έργα περιλαμβάνουν την ανάπτυξη νέων δικτύων τόσο στη Δυτική όσο και την Ανατολική Ευρώπη. Στα δυτικά, η ΕΕ θέλει να δώσει προτεραιότητα σε έργα υποδομής για μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας όπως αυτό που θα συνδέει την Beariz στη βορειοδυτική Ισπανία με τη Fonte Fria στην Πορτογαλία, σύμφωνα με στοιχεία του Reuters. Ειδικά στις χώρες αυτές οι διεργασίες προχωρούν με τη διαδικασία του επείγοντος επειδή η ανάπτυξη ηλιακών κυρίως πάρκων προχωρά με πολύ γρήγορους ρυθμούς.

Γαλλία με Ισπανία και έργα στη Γερμανία

Επίσης υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τέτοια δίκτυα που θα διασχίζουν τα Πυρηναία Όρη και θα ενώνουν Γαλλία με Ισπανία. Επίσης υπάρχει ενδιαφέρον για αρκετές τέτοιες γραμμές που θα συνδέουν και τη Γερμανία.

Ελλάδα με Ισραήλ και Ιταλία με Τυνησία

Επίσης υπάρχει ενδιαφέρον για έργα όπως είναι η ανάπτυξη  της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας με Κύπρο και Ισραήλ, μέσω υποθαλλάσιας γραμμής μεταφοράς. Με τον τρόπο αυτό θα μπορεί να εισάγεται από τα ανατολικά της ΕΕ ηλεκτρική ενέργεια που θα παράγεται εκτός Ευρώπης. Επίσης υπό εξέλιξη βρίσκεται έργο και για ηλεκτρική διασύνδεση της Σικελίας με την Τυνησία.

Τα οφέλη

Τα διασυνοριακά αυτά δίκτυα εκτιμάται ότι θα μειώσουν τα κόστη παραγωγής ενέργειας στην ΕΕ κατά 9 δισ. ευρώ τον χρόνο. Στόχος είναι να αυξηθεί έως το 2025 μέσα στην ΕΕ η διασυνοριακή μεταφορά ηλεκτρικού ρεύματος κατά 23 γιγαβάτ (GW), από 93 GW που είναι σήμερα. Μέχρι το 2030 στόχος είναι να αυξηθεί η ισχύς αυτής κατά επιπλέον 64 GW, σύμφωνα με την ΕΕ. Μόνο η Ισπανία, έχει ανεβάσει το στόχο της να αυξήσει έως το 2030 την παραγωγή ενέργειας από τον ήλιο από τα 39 στα 76 GW, δείχνουν τα στοιχεία του Reuters. Μέχρι το 2030 η ΕΕ σκοπεύει να εγκαταστήσει αιολική και ηλιακή ισχύ 1.000, από 400 GW το 2022.