Ρωσία, Ιράν και τα πυρηνικά

Υψηλόβαθμοι Ρώσοι αξιωματούχοι φέρονται να είναι ικανοποιημένοι με την έκβαση των πυρηνικών διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ιράν και της ομάδας των Ρ5+1 που έλαβαν χώρα στη Βιέννη, στο διάστημα 18-24 Νοεμβρίου. Μετά από την ολοκλήρωση των συνομιλιών, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Sergey Lavrov εστίασε στο ότι οι δύο πλευρές σημείωσαν σημαντική πρόοδο προς την επίτευξη μιας συμφωνίας. Επισήμανε επίσης τον ενεργό ρόλο που έχει διαδραματίσει η Ρωσία στις συνομιλίες, υποστηρίζοντας ότι οι προσπάθειες της Μόσχας εξασφάλισαν ότι το Ιράν και οι Ρ5+1 μπορούν να μετακινηθούν προς μια συμφωνία.

Αυτές οι δηλώσεις δεν φαίνεται να είναι άλλος ένας ελιγμός PR του Κρεμλίνου. Τα τελευταία δύο χρόνια, οι Ρώσοι έχουν πραγματικά υπάρξει πολύ ενεργοί στο να εξασφαλίσουν έναν αποτελεσματικό διάλογο μεταξύ των αρχών στην Τεχεράνη και στη Δύση, για το πυρηνικό ζήτημα. Οι προτάσεις του Lavrov το 2012 έθεσαν το σκηνικό για τον τωρινό γύρο των διαπραγματεύσεων. Από τις 18 μέχρι τις 24 Νοεμβρίου, οι Ρώσοι διπλωμάτες ήταν αισθητά ενεργοί: στο περιθώριο των συνομιλιών, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Υποθέσεων Sergey Ryabkov είχε διμερείς διαβουλεύσεις με σχεδόν όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.

Αυτές οι προσπάθειες δεν πέρασαν απαρατήρητες, τουλάχιστον στην Τεχεράνη. Στις 25 Νοεμβρίου, ο Ιρανός πρόεδρος Hassan Rouhani προσωπικά κάλεσε τον Ρώσο ομόλογό του, Vladimir Putin, να συζητήσουν τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων της Βιέννης και τον διαβεβαίωσε για τις προθέσεις του Ιράν να συνεχίσει τον διάλογο με την ομάδα των Ρ5+1.

Αλλά γιατί η Μόσχα ενδιαφέρεται τόσο πολύ για να συνεχιστούν οι ιρανικές διαπραγματεύσεις με την ομάδα των Ρ5+1; Με την πρώτη ματιά, η επίλυση του πυρηνικού ζητήματος δεν φαίνεται να είναι προς το συμφέρον της Ρωσίας. Μια συμφωνία μεταξύ της Τεχεράνης και της Δύσης θα συνεπάγεται την ελάφρυνση των κυρώσεων εναντίον του Ιράν και την επιστροφή των δυτικών επιχειρήσεων στην ιρανική αγορά. Αυτό με τη σειρά του, θα περιορίσει τις ρωσικές επιχειρήσεις στην Ισλαμική Δημοκρατία: στους περισσότερους τομείς, οι Ρώσοι είναι απροετοίμαστοι να συναγωνιστούν με τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές εταιρείες. Επιπλέον, κάποιοι αναλυτές πιστεύουν ότι η διευθέτηση του πυρηνικού ζητήματος θα στερήσει από το Κρεμλίνο το status του ως αντίβαρο προς τις ΗΠΑ και την ΕΕ στο Ιράν. Κατά συνέπεια, οι αρχές στην Ισλαμική Δημοκρατία, θα χάσουν το ενδιαφέρον τους στον πολιτικό διάλογο με τη Ρωσία. Αυτή η ανάλυση ωστόσο, είναι λάθος.

Μια συμφωνία μεταξύ του Ιράν και της ομάδας των Ρ5+1, δεν θα αποτελέσει σημαντικό πλήγμα στις σχέσεις της Μόσχας με την Τεχεράνη. Από οικονομικής απόψεως, η Μόσχα δεν έχει τίποτα να χάσει. Τα τελευταία οκτώ χρόνια, οι ρωσικές επιχειρήσεις δεν κατάφεραν να αποκομίσουν σημαντικά οικονομικά οφέλη, καθώς οι ευρωπαϊκές εταιρίες αποχώρησαν από το Ιράν. Η ρωσική επενδυτική δραστηριότητα στην Ισλαμική Δημοκρατία από το 2006 και μετά, δεν ήταν εντυπωσιακή. Οι τομείς που οι Ρώσοι κατόρθωσαν να πετύχουν συγκεκριμένες επιτυχίες (πυρηνική ενέργεια) είναι οι παραδοσιακές δυνάμεις της Ρωσίας, και ο δυτικός ανταγωνισμός μπορεί μόνο να τονώσει την δραστηριότητά τους στο Ιράν. Όσον αφορά το εμπόριο, εκτός από τα σιδηρούχα μέταλλα, το ξύλο και τα πετροχημικά προϊόντα, η Ρωσία έχει μια πολύ περιορισμένη (και συρρικνούμενη) γκάμα αγαθών να προσφέρει στην Τεχεράνη. Οι διεθνείς κυρώσεις εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν επίσης περιορίσει σημαντικά τη συνεργασία της Μόσχας με το Ιράν. Ως αποτέλεσμα από το 2011, ο όγκος του εμπορίου μεταξύ των χωρών, έχει συνεχή πτώση της τάξης του 30% ετησίως.

Ενώ το πυρηνικό ζήτημα παραμένει η πιο σημαντική πτυχή των δυτικών σχέσεων με την Τεχεράνη, η ρωσό-ιρανική ατζέντα είναι πολύ ευρύτερη. Και οι δύο χώρες συμμετέχουν ενεργά στις συνομιλίες για το Αφγανιστάν, τον Καύκασο, το Ιράκ, τη Συρία και την μετά-σοβιετική Κεντρική Ασία. Σε πολλές περιπτώσεις, ενδιαφέρονται για συνεργασία σε περιφερειακά ζητήματα. Για παράδειγμα, η Μόσχα και η Τεχεράνη βλέπουν ο ένας τον άλλο ως βασικούς παίκτες στη διαπραγματευτική συνεργασία για το νομικό καθεστώς της Κασπίας Θάλασσας. Επίσης εργάζονται από κοινού για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών και ανθρώπων, του διασυνοριακού εγκλήματος και των τρομοκρατικών οργανώσεων στην Ασία.

Ως εκ τούτου, η διευθέτηση του πυρηνικού ζητήματος δεν θα έχει καθοριστική αρνητική επίδραση στον ρωσό-ιρανικό διάλογο: οι δύο πλευρές θα συνεχίσουν να ενδιαφέρονται για συνεργασία, σε ευρεία σειρά ζητημάτων. Μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν, ίσως και να ωφελήσει τη Μόσχα: θα εξαλείψει τις κυρώσεις που έχουν εμποδίσει την ρωσική οικονομική δραστηριότητα στην Ισλαμική Δημοκρατία, και θα εγγυηθούν ότι το Ιράν δεν θα γίνει άλλο ένα “hot spot” στην περιφέρεια της CIS.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegie.ru/eurasiaoutlook/?fa=57331

(capital.gr)