Skip to main content
Menu
English edition

Το προτεινόμενο νέο σύστημα στήριξης των ΑΠΕ – Οι μείζονες νομικές παράμετροι

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Στις 26 Φεβρουαρίου 2016, το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση το «Νέο σχήμα λειτουργικής ενίσχυσης για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ», επί τω σκοπώ της ριζικής αναμόρφωσης του πλαισίου χρηματοδότησης των μονάδων αυτών προκειμένου, αφενός, να ενσωματωθούν σταδιακά στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας με την ελάχιστη δυνατή επιβάρυνση των τελικών καταναλωτών και, αφετέρου, να συγκροτηθεί ένα ασφαλές επενδυτικό περιβάλλον, το οποίο θα λειτουργεί επί τη βάσει συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης και υποστήριξης της παραγόμενης από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ ενέργειας.

Το εν λόγω σχήμα αποτελεί μια προσπάθεια εκ μέρους του Δημοσίου να εκπληρώσει μια εκ των κρισιμότερων δεσμεύσεων που ανέλαβε δυνάμει του Ν. 4336/2015 (ΦΕΚ 94 Α’/14.8.2015), ήτοι του 3ου Μνημονίου, αναφορικά με τη δομική αναδιάρθρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ειδικότερα, σύμφωνα με την Παράγραφο Γ, Υποπαράγραφο 4.3 του ανωτέρω Νόμου, το Δημόσιο δεσμεύθηκε να εγκρίνει «νέο πλαίσιο για τη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα την οικονομική βιωσιμότητα, και για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, αξιοποιώντας με βέλτιστο τρόπο τα κονδύλια της ΕΕ, την επίσημη διεθνή χρηματοδότηση και ιδιωτική χρηματοδότηση».

Η οριστικοποίηση του σχεδιασμού του πλαισίου στήριξης των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ καθίσταται ιδιαιτέρως επιτακτική ενόψει της προσπάθειας που η χώρα μας καλείται να καταβάλει προς επίτευξη, με τον βέλτιστο και  οικονομικά ορθολογικό τρόπο, των εθνικών ενεργειακών στόχων που τέθηκαν με την Οδηγία 2009/28/ΕΚ σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ΑΠΕ. Οι εν λόγω στόχοι προβλέπουν διείσδυση των ΑΠΕ στην τελική ενεργειακή κατανάλωση κατά 20% έως το 2020, με την επιμέρους ανάλυση του μεριδίου των ΑΠΕ να αφορά σε 40% στην ηλεκτροπαραγωγή. Σύμφωνα με το προτεινόμενο σχήμα, οι ανωτέρω στόχοι θα επιτευχθούν κυρίως δια της εγκατάστασης νέων έργων ΑΠΕ, η συνολική ισχύς των οποίων θα κυμανθεί μεταξύ 2.200 και 2.700 MW.  

ΙII. Η συμμετοχή των ΑΠΕ στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Βασική παράμετρος του προτεινόμενου σχήματος είναι η συμμετοχή των νέων μονάδων ΑΠΕ στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία κατά τη μεταβατική χρονική περίοδο 2015-2016 θα πραγματοποιείται μέσω της προ-ημερήσιας αγοράς, όπου οι παραγωγοί ΑΠΕ θα υποβάλλουν μηδενικά τιμολογούμενες ωριαίες προσφορές έγχυσης και θα ακολουθούν τον ίδιο κύκλο εκκαθάρισης και διακανονισμού συναλλαγών με τις υπόλοιπες συμβατικές μονάδες παραγωγής και εισαγωγές. Η εκκαθάριση του κυμαινόμενου τμήματος της προσαύξησης θα γίνεται σύμφωνα με την πραγματικά εγχυθείσα ενέργεια. Για τη διευκόλυνση συμμετοχής όλων των υπόχρεων παραγωγών από ΑΠΕ στην αγορά, θα θεσπιστεί και θα αναπτυχθεί ειδικό πλαίσιο λειτουργίας φορέων εκπροσώπησης ΑΠΕ. Οι εν λόγω φορείς θα αναλαμβάνουν για λογαριασμό των παραγωγών ΑΠΕ υποχρεώσεις αναφορικά με τη συμμετοχή τους στην αγορά, όπως αυτές θα διαμορφωθούν σε αντίστοιχη διμερή σύμβαση φορέα εκπροσώπησης – Παραγωγού ΑΠΕ.

Στο πλαίσιο της συμμετοχής τους στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και για τις ανάγκες του απαραίτητου για τη λειτουργία της αγοράς προ-ημερήσιου προγραμματισμού είναι πιθανό οι παραγωγοί ΑΠΕ να κληθούν να υποβάλλουν λεπτομερείς προβλέψεις αναφορικά με την αναμενόμενη παραγωγή τους για την ακόλουθη ημέρα. Δεδομένης της βαρύνουσας σημασίας των εν λόγω προβλέψεων για τον προημερήσιο προγραμματισμό, πιθανολογείται ότι, σε περίπτωση που παρουσιαστεί απόκλιση μεταξύ της προβλεφθείσας και της πραγματικής παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και εφόσον η απόκλιση αυτή υπερβαίνει τα ανεκτά όρια, οι παραγωγοί ΑΠΕ θα επιβαρύνονται με τέλη για την προκαλούμενη διαταραχή της ισορροπίας του συστήματος (imbalance charge). Περαιτέρω, εάν υπάρξει υπερβολική παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, εντείνεται ο κίνδυνος μείωσης των τιμών της χονδρικής, με αποτέλεσμα οι παραγωγοί που έχουν πραγματοποιήσει ανακριβείς προβλέψεις να κινδυνεύουν να λάβουν ιδιαίτερα μειωμένη ή ακόμη και καθόλου αποζημίωση για την ενέργεια που παρήγαγαν κατά τις μηδενικώς τιμολογούμενες ώρες.  

IΙ. Ο νέος τρόπος αποζημίωσης των παραγωγών ΑΠΕ

Το προτεινόμενο σχήμα βασίζεται στην ανάπτυξη ενός νέου μηχανισμού λειτουργικής ενίσχυσης (operating aid) της λειτουργίας των μονάδων ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, ο οποίος προβλέπει προσαύξηση (premium) επιπλέον της τιμής, όπως αυτή διαμορφώνεται στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η εν λόγω προσαύξηση, το ύψος της οποίας θα είναι διαφορετικό για κάθε επιμέρους τεχνολογία ΑΠΕ (κυμαινόμενη προσαύξηση «sliding premium”), θα είναι εγγυημένη για το χρόνο ισχύος της στήριξης της εκάστοτε μονάδας ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ και θα έχει την μορφή μιας διαφορικής τιμής (Feed-in Premium), λαμβάνοντας υπόψη τα έσοδα από τη συμμετοχή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Ειδικότερα, λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες κατηγορίες έργων ΑΠΕ, τα τεχνικο-οικονομικά στοιχεία τους, καθώς και τα επιμέρους όρια που έχουν τεθεί στο επίπεδο των «Κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος για την περίοδο 2014-2020» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η διαφοροποίηση της υποστήριξης των μονάδων ΑΠΕ θα διενεργείται τόσο σε επίπεδο εγκατεστημένης ισχύος, όσο και λειτουργικών χαρακτηριστικών, σύμφωνα με τις κατηγορίες έργων ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που προβλέπονται στο προτεινόμενο σχέδιο, συμπεριλαμβανομένων αιολικών στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα, στις Μη Διασυνδεδεμένες Νήσους και σε υπεράκτιες-θαλάσσιες περιοχές, υδροηλεκτρικών μονάδων ισχύος μικρότερης των 3 MW ή μεταξύ 3 και 15 MW, καθώς και φωτοβολταϊκών ειδικού προγράμματος ή ισχύος μικρότερης των 0,5 MW ή  μεγαλύτερης των 0,5 MW.

Ο προσδιορισμός και υπολογισμός της ως άνω ενίσχυσης λειτουργίας θα πραγματοποιείται, μέχρι την εφαρμογή ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών, μέσω της συστηματικής παρακολούθησης του Σταθμισμένου Κόστους Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΣΚΠΗΕ) των ΑΠΕ, μεθοδολογία η οποία θα εφαρμόζεται ακόμη και για τις μονάδες μικρής εγκατεστημένης ισχύος που θα μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να ενισχύονται στην βάση σταθερών εγγυημένων τιμών. Το ΣΚΠΗΕ θα αναθεωρείται για το σύνολο των κατηγοριών έργων ΑΠΕ τουλάχιστον σε ετήσια βάση, θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις τρέχουσες χρηματοδοτικές συνθήκες επενδύσεων, όσο και την εξέλιξη του κόστους ανάπτυξης των συγκεκριμένων έργων, ώστε να αντικατοπτρίζει με τον βέλτιστο τρόπο το σταθμισμένο αυτό κόστος στην Ελληνική επικράτεια. Tα αποτελέσματα που θα προκύπτουν από τη διαδικασία αναθεώρησης θα καθορίζουν και τις Τιμές Αναφοράς (ΤΑ) για κάθε τεχνολογία και κατηγορία έργου, επί τη βάσει των οποίων θα υπολογίζεται η προσαύξηση ή η εγγυημένη τιμή. Η ΤΑ για κάθε τεχνολογία και κατηγορία έργου ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ θα είναι η ισχύουσα κατά την ημερομηνία που ο σταθμός τίθεται σε λειτουργία, όπως αυτή προκύπτει από την Υπουργική Απόφαση που θα εκδίδεται κατά το α΄ εξάμηνο του προηγούμενου ημερολογιακού έτους και η οποία θα καθορίζει τις ΤΑ για το ν+1 ημερολογιακό έτος.

Σημειώνεται ότι, ειδικά για το έτος 2016, οι ΤΑ θα καθορισθούν με τη νομοθετική διάταξη που θα θέσει σε εφαρμογή το προτεινόμενο σχήμα. Οι εν λόγω ΤΑ θα ισχύσουν και για τα έργα ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που θα τεθούν σε λειτουργία μέχρι το τέλος του 2017 καθώς και για τις αιολικές και υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις που θα τεθούν σε λειτουργία μέχρι και το τέλος του 2018.

ΙV. Πεδίο εφαρμογής

Στο προτεινόμενο σχήμα θα εντάσσονται όλα τα νέα έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ που υπογράφουν Σύμβαση Πώλησης μετά την 1η Ιανουαρίου 2016, ενώ αρχικά, επιδεικτικά (καινοτόμα) έργα ή εγκαταστάσεις με εγκατεστημένη ισχύ έως 500kW για όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ πλην των αιολικών εγκαταστάσεων και έως 3MW για τις αιολικές εγκαταστάσεις θα μπορούν εφόσον το επιθυμούν να εντάσσονται σε σχήμα υποστήριξης στη βάση μιας σταθερής εγγυημένης τιμής (Feed-in Tariff).

Τα έργα που υπερβαίνουν μεν τα ανωτέρω όρια αλλά έχουν υπογράψει Σύμβαση Πώλησης, όπως αυτή περιγράφεται από το προηγούμενο κανονιστικό πλαίσιο υποστήριξης της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2015, θα έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούν, να εντάσσονται σε σχήμα υποστήριξης στη βάση σταθερής εγγυημένης τιμής. Στην περίπτωση που τα εν λόγω έργα δεν υλοποιηθούν και τεθούν σε δοκιμαστική λειτουργία μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2017, θα μεταπίπτουν υποχρεωτικά σε σχήμα υποστήριξης στη βάση μιας εγγυημένης διαφορικής τιμής (Feed-in Premium) εκτός των αιολικών έργων και των μονάδων υδροηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες θα μεταπίπτουν υποχρεωτικά σε σχήμα υποστήριξης στη βάση μιας εγγυημένης διαφορικής τιμής (Feed-in Premium) στην περίπτωση που δεν υλοποιηθούν και τεθούν σε δοκιμαστική λειτουργία μέχρι την 31η Μαρτίου 2018.

V. Συνοπτικός προκαταρκτικός χολιασμός

Μια πρώτη αξιολόγηση του προτεινόμενου σχήματος οδηγεί στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν εμπεριέχει κατ΄αρχήν εστίες ασυμβατότητας με τις «Κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και της ενέργειας για την περίοδο 2014-2020» και δη με την παράγραφο 126 αυτών, στην οποία οριοθετούνται οι βασικές παράμετροι των ενισχύσεων των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, τόσο κατά το μεταβατικό χρονικό διάστημα 2015-2016, όσο και κατά το διάστημα από 1η Ιανουαρίου 2017 και εφεξής. Σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις, κατά το ανωτέρω μεταβατικό διάστημα, ενισχύσεις για τουλάχιστον 5 % της σχεδιαζόμενης νέας δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ θα πρέπει να χορηγούνται στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών βάσει σαφών, διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων, καθεστώς το οποίο θα αποτελέσει τον κανόνα, αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 2017. Εφόσον οι εν λόγω ανταγωνιστικές διαδικασίες είναι ανοιχτές σε όλους τους παραγωγούς ΑΠΕ σε αμερόληπτη, διαφανή βάση, η Επιτροπή θα τεκμαίρει ότι οι αντίστοιχες ενισχύσεις είναι αναλογικές και δεν στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό κατά τρόπο που θα αντέκειτο στην εσωτερική αγορά. Μένει να διαπιστωθεί αν αυτή η prima facie συμβατότητα θα συμβάλει στην ταχεία επεξεργασία του προτεινόμενου σχήματος εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και, σε δεύτερο χρόνο, αν η καταφατική απάντηση της Επιτροπής θα οδηγήσει με τη σειρά της στην άμεση υιοθέτηση των απαραίτητων νομικορυθμιστικών μέτρων από τον εθνικό νομοθέτη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι παρεμβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί από διάφορους θεσμικούς ενεργειακούς φορείς της εγχώριας αγοράς στο πλαίσιο της διαβούλευσης θέτουν μια σειρά από ζητήματα, τα οποία χρήζουν συγκεκριμένης διευκρίνισης και αποσαφήνισης εκ μέρους του αρμοδίου Υπουργείου, αλλά και παρέχουν ερεθίσματα σημειακής αναθεώρησης των προτεινόμενων ρυθμίσεων. Τα ζητήματα αυτά περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη διαχείριση των υφιστάμενων συμβάσεων αγοραπωλησίας, τη διαμόρφωση των τιμών του ΣΚΠΗΕ σε συγκεκριμένες κατηγορίες έργων ΑΠΕ, αλλά και τις υποχρεώσεις που θα κληθούν να αναλάβουν οι παραγωγοί ΑΠΕ ενόψει της συμμετοχής τους στην χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία δεν είναι ακόμη ρυθμιστικά ώριμη, καθότι δεν προβλέπει ακόμη αγορές διμερών συμβολαίων, προημερήσια και ενδοημερήσια αγορά, μηχανισμούς ισχύος κ.λ.π.

Επιμέλεια στήλης: «Μεταξάς & Συνεργάτες – Δικηγόροι & Νομικοί Σύμβουλοι» (www.metaxaslaw.gr)

ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα