Πως λειτουργεί στις ΗΠΑ ο έλεγχος των προσφορών που υποβάλουν οι ηλεκτροπαραγωγοί στη χονδρική αγορά

Καθώς η μεταβλητότητα έχει γίνει πλέον συχνός "επισκέπτης" στις ενεργειακές αγορές, παρατηρούνται κορυφώσεις και ελαττώσεις της τιμής χονδρικής ηλεκτρισμού που δεν υπήρχαν προηγουμένως σε τέτοιο βαθμό στην Ευρώπη.

Από τη μια βλέπουμε ώρες όπου η τιμή μηδενίζεται όταν οι ΑΠΕ παράγουν στο έπακρο, ενώ σε άλλες στιγμές η τιμή εκτοξεύεται για να καλυφθούν οι ανάγκες στο σύστημα.

Το φαινόμενο έχει απασχολήσει ιδιαίτερα ολόκληρη την αγορά και αποτέλεσε σημείο συζήτησης κατά το προηγούμενο έτος της κρίσης με έμφαση στις προσφορές των ηλεκτροπαραγωγών και το πως σχηματίζονται και ελέγχονται.

Στα πλαίσια αυτά, αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στο τι ισχύει στις ΗΠΑ, καθώς το δικό τους σύστημα ήταν που προκρίθηκε ως το πλέον ανταγωνιστικό για μια ελεύθερη αγορά.

Ως παράδειγμα θα πάρουμε τον διαχειριστή PJM που καλύπτει 13 βορειοανατολικές πολιτείες. Στην περίπτωσή του οι προσφορές στην προημερήσια αγορά αποτελούνται από το κόστος καυσίμου, το μεταβλητό κόστος λειτουργίας συν τη συντήρηση, το κόστος των εκπομπών συν ένα ποσοστό κέρδους 10%.

Το κόστος καυσίμου υπολογίζεται με βάση μια πολιτική καυσίμου που έχει εγκρίνει ο  διαχειριστής, ενώ το μεταβλητό κόστος λειτουργίας, συντήρησης και εκπομπών επίσης πρέπει να έχουν έγκριση προκειμένου να ενσωματωθούν στην προσφορά.

Το περιθώριο κέρδους 10% αφορά προσφορές έως 1.000 $/MWh και από εκεί και πάνω ελαττώνεται μέχρι τον μηδενισμό του στα 2.000 $/MWh.

Το πλαφόν των 1.000 $ είναι σημαντικό διότι από εκείνο το σημείο και επάνω η προσφορά δεν γίνεται αυτομάτως δεκτή στο μηχανισμό σχηματισμού της τιμής συστήματος. Αντιθέτως, η προσφορά υπόκειται σε μια διαδικασία έκτακτου ελέγχου όπου ο παραγωγός μπορεί να ζητήσει εξαίρεση που θα γίνει δεκτή μονάχα αν είναι επαρκώς αιτιολογημένη.

Προκειμένου να λάβει τη σχετική απόφαση ο διαχειριστής θα υποδείξει το επίμαχο στοιχείο της πολιτικής κόστους καυσίμου και θα ζητήσει τα σχετικά έγγραφα από τον ηλεκτροπαραγωγό που να επαληθεύουν τους ισχυρισμούς του. Μάλιστα, σε τέτοιες περιπτώσεις ζητείται πληθώρα εγγράφων που έχουν να κάνουν με τη χρηματιστηριακή τιμή, τα τιμολόγια αγοράς καυσίμου, το κόστος μεταφοράς του κ.α.

Εν τέλει, η προσφορά μπορεί να απορριφθεί, να γίνει δεκτή ολόκληρη ή μερικώς όσον αφορά το πως θα συνδιαμορφώσει την ΟΤΣ.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι τα 1.000 $ μπορεί να φαίνονται πολλά, όμως είναι σχετικά συχνό φαινόμενο να υπάρχουν τέτοιες αιχμές της τιμής στις αμερικανικές αγορές.

Επίσης, υπάρχει και ένα μεγαλύτερο όριο στα 2.000 $ για τις ευέλικτες μονάδες, όπου και πάλι ισχύει αντίστοιχη μεθοδολογία ελέγχου.

Για τον υπολογισμό του κόστους καυσίμου, που είναι και ο βασικότερος παράγοντας της εξίσωσης, οι παραγωγοί οφείλουν να παρέχουν πληροφορίες για το πως εκτιμάται στην προημερήσια αγορά. Συγκεκριμένα, περιγράφουν τη διαδικασία υπολογισμού ανά μονάδα, όπως και το αν το κόστος αποτελείται από συμβολαιοποιημένες ποσότητες ή spot και σε τι ποσοστό με το σχετικό δείκτη να είναι δημοσίως διαθέσιμος.

Στην περίπτωση των μονάδων φυσικού αερίου ζητούνται πρόσθετες πληροφορίες, όπως οι όροι των συμβολαίων προμήθειας, τιμολόγια αγοράς στη φυσική αγορά, καθώς και η μεθοδολογία τους για περιπτώσεις έντονης μεταβλητότητας.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η αγορά των ΗΠΑ, αν και ελεύθερη, εξακολουθεί να έχει αυστηρούς ελέγχους για το σχηματισμό της τιμής χονδρικής.