Οι τέσσερις «κόκκινες γραμμές» του ΕΣΠΑΒ στο νομοσχέδιο για το βιομεθάνιο – Προοδευτικά οι εγγυήσεις προέλευσης «εχέγγυο» βιωσιμότητας για τις νέες μονάδες

Καταρχήν συμφωνία ωστόσο με σοβαρές ενστάσεις σε επιμέρους ζητήματα εξέφρασε ο Ελληνικός Σύνδεσμος Παραγωγών Βιοαερίου (ΕΣΠΑΒ) κατά την χθεσινή ημερίδα του ΚΑΠΕ με θέμα «Κέντρα Επιχειρηματικότητας, Πολιτικής και Κοινωνίας για το Βιομεθάνιο».

Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρέθηκε το σχετικό νομοσχέδιο που πλέον, μετά και την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης εχθές το απόγευμα, οδεύει πλέον προς την Επιτροπή της Βουλής προκειμένου να ακολουθήσει η ψήφιση του τις επόμενες μέρες και μέχρι τέλος του μήνα. «Το νομοσχέδιο είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό βήμα, αν και καθυστέρησε. Ωστόσο χρήζει ορισμένων αλλαγών προκειμένου να παράξει αποτελέσματα, καθώς ως έχει σήμερα, εκτιμάμε ότι δεν βοηθάει σε μια τέτοια κατέυθυνση», σημείωσε σχετικά ο πρόεδρος του ΕΣΠΑΒ Αλέξανδρος Υφαντής, δίνοντας τον τόνο για τους προβληματισμούς της αγοράς.

Ειδικότερα, ο Σύνδεσμος ξεχωρίζει τέσσερα ζητήματα που θα πρέπει να διευθετηθούν άμεσα στο πλαίσιο του νομοσχεδίου, εκτιμώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση, προκύπτει θέμα βιωσιμότητας των μονάδων βιοαερίου «ακυρώνοντας εν τη γενέσει τους» όποια σχέδια μετατροπής τους σε μονάδες βιομεθανίου και πολύ περισσότερο τις προοπτικές ανάπτυξης και λειτουργίας μιας αντίστοιχης αγοράς στην Ελλάδα.

Θερμικά φορτία

Το πρώτο θέμα αφορά την προτεινόμενη διάταξη περί αξιοποίησης όλων των θερμικών φορτίων της μονάδας πράγμα που, όπως ανάφερε ο κ. Υφαντής, οδηγεί σε μείωση της παραγωγής κατά 15% με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα ήδη περιορισμένα έσοδα των μονάδων. Μάλιστα, ανέφερε ότι δεν υπάρχει ανάλογο στην ευρωπαϊκή εμπειρία ενώ υπάρχει οικονομικότερος τρόπος για να φέρει το ίδιο αποτέλεσμα.

Περιορισμοί στην ηλεκτροπαραγωγή

Το δεύτερο ζήτημα που προτεραιοποιεί ο σύνδεσμος και ζητά ανάλογες τροποποιήσεις από το ΥΠΕΝ αφορά τον χρονικό περιορισμό στην δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τις μονάδες βιομεθανίου. Ειδικότερα, το νομοσχέδιο αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι «ο αριθμός των ωρών κατά τις οποίες δύναται να αποζημιώνεται η ηλεκτροπαραγωγή στις μονάδες σε υβριδική λειτουργία, καθώς και στις ανανεωμένες συμβάσεις της παρ. 3 του άρθρου 18, υπό την προϋπόθεση ότι οι ώρες αυτές δεν υπερβαίνουν τις δώδεκα (12) ημερησίως, καθώς και η τιμή με την οποία αποζημιώνεται η ενέργεια που παράγεται και εγχέεται στο δίκτυο ηλεκτρισμού».

Σύμφωνα με τον κύριο Υφαντή, το εν λόγω μέτρο θα οδηγήσει στην ανάγκη υψηλότερης ταρίφας προκειμένου οι μονάδες να παραμείνουν σε βιώσιμα επίπεδα όταν μάλιστα το εν λόγω έσοδο συνιστά το βασικό έσοδο της μονάδας με βάση το οποίο δανειοδοτείται. Σε αυτή την βάση, η πρόταση του ΕΣΠΑΒ είναι να «μετατεθεί» ο περιορισμός σε επόμενη φάση όταν θα ανακοινωθεί και η ταρίφα για τις μονάδες αυτές, ώστε τα κίνητρα να πάνε μαζί με τα αντικίνητρα.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο ΕΣΠΑΒ προτείνει την απόσυρση της διάταξης και επαναφοράς της με νεότερη Υπουργική Απόφαση σε νέο χρόνο. Σε κάθε περίπτωση, όπως επισήμανε, το ζήτημα της ταρίφας και το σχετικό κόστος εξ’ ορισμού είναι περιορισμένο, δεδομένου ότι μιλάμε για μια τεχνολογία που μετά βίας να φτάσει τα 300 MW στην Ελλάδα.

Ο επιμερισμός του κόστους σύνδεσης

Το τρίτο ζήτημα που τέθηκε στο τραπέζι με επιτακτικό τρόπο αφορά το κομμάτι των δικτύων, δηλαδή το κόστος σύνδεσης των μονάδων με το δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου (ΕΣΦΑ) ή το δίκτυο διανομής. Και σε αυτή την περίπτωση, ο κ. Υφαντής εντοπίζει απόσταση από την ανάλογη ευρωπαϊκή πρακτική και εμπειρία, υπογραμμίζοντας ότι η γενική προσέγγιση του 50%-50% για το όλο το μήκος του δικτύου πιέζει τις σχεδιαζόμενες επενδύσεις σε σημείο να αναβληθούν επ’ αόριστον.

CNG και bioLNG

Το τέταρτο ζήτημα αφορά στην πρόβλεψη για το CNG. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, λιγότερο από το 40% των μονάδων βιοαερίου βρίσκονται κοντά στο δίκτυο φυσικού αερίου με αποτέλεσμα να συνιστά ζωτικής σημασίας ζήτημα να υπάρξει σαφής προοπτική CNG και bioLNG. Υπό αυτή την έννοια, η πρόταση του ΕΣΠΑΒ αφορά στην πρόβλεψη συγκεκριμένων κινήτρων για τα εικονικά δίκτυα, να υπάρξουν σημεία συλλογής και πλαίσιο για εικονικό συμψηφισμό και συναλλαγές. Τα παραπάνω διασφαλίζουν σημαντική ευελιξία προάγοντας την λειτουργία των μονάδων βιομεθανίου.

Απόβλητα ή Ενέργεια

Σε κάθε περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, το έσοδο των μονάδων βιομεθανίου βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης με το μεν Υπουργείο να αναφέρει ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί μια λογική κρατικών επιδοτήσεων που καταλήγει να έχει σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα στο τελικό «λογαριασμό» για το σύνολο της κοινωνίας και της οικονομίας με την δε αγορά να υπογραμμίζει ότι το έσοδο θα προέλθει είτε από την πώληση της ενέργειας είτε από την διαχείριση των αποβλήτων που σήμερα δεν προσμετράται στο λογαριασμό.

Ως προς το τελευταίο, ο κ. Υφαντής ανέφερε ότι σήμερα οι μονάδες βιοαερίου διαχειρίζονται 4 εκατ. τόνους απόβλητα χωρίς ωστόσο να προβλέπεται κάποιος μηχανισμός δημιουργίας εσόδου για τις μονάδες παρά το γεγονός ότι η όλη διαδικασία διαχείρισης των αποβλήτων έχει ένα ορισμένο κόστος. «Αν είμαστε διαχειριστές αποβλήτων θα πρέπει να πληρώσει ή το απόβλητο ή η ενέργεια. Αν εν υπάρχει μηχανισμός να πληρώσουν τα απόβλητα τότε θα πληρώσει η ενέργεια. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος για την βιωσιμότητα των επενδύσεων», ανέφερε σχετικά.

Ο αντίλογος του ΥΠΕΝ

Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΕΝ Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης, απαντώντας στις αιτιάσεις του κ. Υφαντή και στα σχόλια της αγοράς, υπογράμμισε ότι η κεντρική επιδίωξη του Υπουργείου είναι να «ανοίξει» τον δρόμο για το βιομεθάνιο ως συστατικό μέρος της ενεργειακής μετάβασης και βασικό «όχημα» για την επίτευξη των ενεργειακών και κλιματικών στόχων, χωρίς ωστόσο, αυτό να «φουσκώσει» υπέρμετρα τον τελικό λογαριασμό για τον καταναλωτή.

Υπό αυτό το πρίσμα, προκύπτει ανάγκη αναθεώρησης των συμβάσεων που διατηρούν οι μονάδες βιοαερίου στο ΔΑΠΕΕΠ που σήμερα καταλήγουν 60 μονάδες να απορροφούν σε λειτουργική ενίσχυση 95 εκατ. ευρώ από το σύνολο των 800 εκατ. ευρώ που διαθέτει ο ΔΑΠΕΕΠ για την ενίσχυση των ΑΠΕ σε ετήσια βάση. Η αναλογία είναι δυσανάλογη και θα πρέπει να περιοριστεί καθώς διαφορετικά αφήνει ισχυρό αποτύπωμα στην τελική τιμή ενέργειας που με την σειρά της καθορίζει το σύνολο της ελληνικής οικονομίας.

Σε αυτή την κατεύθυνση, η πρόθεση του ΥΠΕΝ είναι μέσα από μια σειρά κίνητρα και αντικίνητρα να σπρώξει τις μονάδες βιοαερίου να μετατραπούν σε μονάδες παραγωγής βιομεθανίου που με την σειρά του θα αξιοποιηθεί για την απανθρακοποίηση του τομέα του φυσικού αερίου καθώς και των μεταφορών, με πρόσθετες εφαρμογές στο κομμάτι της ναυτιλίας και της αεροπλοΐας μέσα από την χρήση βιοκαυσίμων. Μάλιστα, δεν παρέλειψε να συμπληρώσει ότι «free risk επενδύσεις δεν υπάρχουν. Δεν μπορεί να εγγυηθεί το κράτος ότι θα έχετε πάντα κέρδη».

Εγγυήσεις Προέλευσης

Τέλος, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ειδική πρόβλεψη για τις εγγυήσεις προέλευσης για βιομεθάνιο που έχει παραχθεί από ΑΠΕ. Ως γνωστόν, το βιομεθάνιο θα αξιοποιηθεί για την απανθρακοποίηση του φυσικού αερίου με τις εγγυήσεις προέλευσης να αναμένεται να παίξουν ιδιαίτερα κρίσιμο ρόλο σε αυτή την κατεύθυνση, διασφαλίζοντας έως και την βιωσιμότητα των επενδύσεων.

Όπως ανέφερε ο πρόεδρος του ΚΑΠΕ Δημήτρης Καρδοματέας, εάν η τιμή των δικαιωμάτων διοξειδίου του άνθρακα αυξηθεί τα επόμενα χρόνια όπως και προβλέπεται να γίνει, η διασφάλιση εγγυήσεων προέλευσης δύναται να αποτελέσει το «όχημα» βιωσιμότητας των μονάδων που θα καταστήσει περιττή την όποια πρόσθετη ενίσχυση.

Σύμφωνα με όσα προβλέπει το νομοσχέδιο, οι εγγυήσεις προέλευσης εκδίδονται από τον ΔΑΠΕΕΠ, καταγράφονται σε ειδικό πληροφοριακό σύστημα και στο μητρώο εγγυήσεων προέλευσης βιομεθανίου και είναι μεταβιβάσιμες.

Η πρώτη ύλη και οι πρωτοβουλίες της ΡΑΑΕΥ

Κοινώς αναγνωρισμένο ως το «κορυφαίο» πρόβλημα θεωρείται το ζήτημα της συλλογής της πρώτης ύλης με την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ να μην έχει ακόμη συγκεκριμένη απάντηση για το θέμα παρά τους σχεδιασμούς που διατυπώνονται. Το θέμα, όπως σχολιάζουν πηγές της αγοράς, χρήζει ιδιαίτερης προσοχής καθώς ήδη οι υφιστάμενες μονάδες αναερόβιας χώνεψης αντμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση πρώτης ύλης.

Πόσο μάλλον αν υπάρξουν και νέες μονάδες. Σε αυτή την κατεύθυνση, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, όπως ανέφερε ο αρμόδιος αντιπρόεδρος του Κλάδου Αποβλήτων Κωνσταντίνος Αραβώσης, προσπαθεί να συμβάλει στην εξομάλυνση της κατάστασης. Ειδικότερα, η Ρυθμιστική Αρχή έχει αναθέσει σχετική μελέτη και επεξεργάζεται ένα σχέδιο οικονομικών κινήτρων που θα πριμοδοτεί την ροή των αποβλήτων προς τις μονάδες αυτές.

Μάλιστα, όπως τόνισε ο αντιπρόεδρος, η πρόταση εν συνόλω θα είναι έτοιμη τον Σεπτέμβριο και θα κατατεθεί στο ΥΠΕΝ προκειμένου να εξεταστεί και να προχωρήσει σχετική νομοθετική πρωτοβουλία. Επιπρόσθετα, η ΡΑΑΕΥ επεκτείνει το «scope» της, αξιοποιώντας το σύνολο της ευρωπαϊκής εμπειρίας σε επιμέρους πλευρές της εφοδιαστικής αλυσίδας που ωστόσο χρειάζεται να μελετηθούν προκειμένου να υπάρξει η ανάλογη νομοθέτηση και λαμβάνοντας υπόψη ότι τα χρονικά περιθώρια είναι εξαιρετικά στενά αν θέλουμε πράγματι να μετρήσουμε επίτευξη των στόχων εντός χρονοδιαγραμμάτων.

Σε αυτή την κατεύθυνση, ο Ρυθμιστής μελετάει το σύνολο της ευρωπαϊκής εμπειρίας εστιάζοντας στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αναερόβια χώνεψη, τους παράγοντες που επηρεάζουν την τιμολόγηση, τις ρυθμίσεις και τις επιδοτήσεις. Επιπλέον, όπως ανέφερε ο κ. Αραβώσης, η ΡΑΑΕΥ συγκεντρώνει στοιχεία για την αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας των μονάδων αυτών.