Skip to main content

Οι προβλέψεις του νέου νόμου για τις ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ: Συνοπτική νομική ανάλυση

Ι. Εισαγωγικές επισημάνσεις

Μετά από την ολοκλήρωση της σχετικής διαβούλευσης ψηφίσθηκε από την Βουλή ο Ν. 4414/09.08.2016 «Νέο καθεστώς στήριξης των σταθμών παραγω­γής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πη­γές Ενέργειας και Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης - Διατάξεις για το νομικό και λειτουργικό διαχωρισμό των κλάδων προμήθειας και διανομής στην αγορά του φυσι­κού αερίου και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α’139/9.8.2016), ο οποίος ρυθμίζει, ανάμεσα σε άλλα άκρως σημαντικά για την ελληνική ενεργειακή αγορά ζητήματα, το νέο καθεστώς στήριξης των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ).

Το νέο καθεστώς που εν προκειμένω θεσπίζεται εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ενιαίας πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής. Στο πλαίσιο επίτευξης των εθνικών και ενωσιακών στόχων για τη διείσδυση των ΑΠΕ, το νέο καθεστώς στήριξης υιοθετεί τις απαιτήσεις της ενότητας 3.3 των ενωσιακών «Κατευθυντήριων Γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και της ενέργειας για την περίοδο 2014-2020» αποσκοπώντας στην υποστήριξη και περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Ελλάδα.

ΙΙ. Οι μεταρρυθμίσεις στον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ)

Θεμελιώδους σημασίας νομοθετική παρέμβαση για την κατά τον νομοθέτη διόρθωση καίριας χρονίζουσας δομικής δυσλειτουργίας του χρηματοδοτικού μηχανισμού στήριξης των ΑΠΕ συνιστά το άρθρο 23 του οικείου Νόμου, στο οποίο προβλέπεται θέσπιση νέας συνιστώσας εσόδων του ΕΛΑΠΕ αντικατοπτρίζουσας το αποφευγόμενο κόστος της Προμήθειας λόγω της ύπαρξης και διείσδυσης των ΑΠΕ. Αυτή η νομοθετική τομή στηρίζεται στη συλλογιστική ότι ο μέχρι σήμερα τρόπος χρηματοδότησης του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ του ΛΑΓΗΕ είναι στρεβλός με αποτέλεσμα οι Προμηθευτές να καταβάλουν σε αυτόν μειωμένα ποσά, τα οποία δεν αντανακλούν την πραγματική αξία που εισφέρουν οι ΑΠΕ. Κατ΄αυτόν τον τρόπο οι Προμηθευτές (ή εκπρόσωποι φορτίου) αποκομίζουν σημαντικό όφελος, το οποίο συνιστά επί της ουσίας επιδότηση του κόστους τους (που είναι μέρος του ανταγωνιστικού σκέλους των τιμολογίων που προσφέρουν στους πελάτες τους) από τον Ειδικό Λογαριασμό. Δηλαδή, το έλλειμμα του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ του ΛΑΓΗΕ, το οποίο επιδίωξε να αντιμετωπίσει ο ν. 4254/2014 (που θέσπισε το καλούμενο “New Deal”) δια της αναδρομικής περικοπής των (τοις πράγμασι, δήθεν) εγγυημένων αποζημιώσεων των παραγωγών ΑΠΕ, συνδέεται αιτιωδώς με το όφελος που αποκομίζουν οι Προμηθευτές, οι οποίοι εντούτοις δεν εκλήθησαν να συνδράμουν στην άρση ενός ελλείμματος συστημικώς συνδεόμενου με το οικονομικό πλεονέκτημα που ήντλησαν. Αυτή η συλλογιστική που διέπει την παρούσα νομοθετική ρύθμιση είναι εξόχως σημαντική συν τοις άλλοις καθότι στερεί αυτομάτως την υιοθετηθείσα στο πλαίσιο του ν. 4254/14 προσέγγιση κάθε νομικορυθμιστικού ερείσματος.

Ειδικότερα, στην Αιτιολογική Έκθεση του εν λόγω νόμου αναγνωρίζεται η «δομική αδυναμία επίλυσης του ΗΕΠ», η οποία οφείλεται στο γεγονός ότι η μείωση της οριακής τιμής Συστήματος (ΟΤΣ), λόγω ακριβώς της συμμετοχής των ΑΠΕ/ΣΗΘΥΑ στον ΗΕΠ, δεν λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό των χρεώσεων που βαρύνουν τους Προμηθευτές με αποτέλεσμα να σωρεύεται έλλειμμα στον Ειδικό Λογαριασμό. Με τη ρύθμιση του άρθρου 23 οι Προμηθευτές καλούνται πλέον να αναλάβουν το σχετικό κόστος μέσω δύο νέων χρεώσεων που λαμβάνουν υπόψη τα εκ της ύπαρξης των ΑΠΕ προκύπτοντα οφέλη κατά την εκκαθάριση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω επιβάρυνση των καταναλωτών μέσω της αύξησης του ΕΤΜΕΑΡ.

Με το νέο καθεστώς, προβλέπονται δύο νέες πηγές εσόδων για τον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ. Η μία πηγή εσόδων είναι τα έσοδα από τη χρέωση που επιβάλλεται σε κάθε εκπρόσωπο φορτίου στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κατά το μέρος που αντιστοιχεί στην ενέργεια που παρέχεται σε όλους τους καταναλωτές του Διασυν­δεδεμένου Συστήματος και Δικτύου, εξαιρουμένων των εξαγωγών. Η δεύτερη πηγή εσόδων είναι τα έσοδα από τη χρέωση που μπορεί να επιβάλλεται κατ’ έτος, αρχής γενόμενης από το έτος 2018, στους εκπροσώπους φορ­τίου για την ενέργεια που απορροφούν για τους κατα­ναλωτές που εκπροσωπούν εντός του Διασυνδεδεμένου Συστήματος με σκοπό τη σταδιακή και κατά το δυνατόν ισόποση μείωση του προς ανάκτηση ποσού από τους καταναλω­τές μέσω του τέλους ΕΤΜΕΑΡ.

Στο άρθρο 23 προβλέπεται επίσης η τροποποίηση του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος για τον καθορισμό των παραμέτρων μεθοδολογίας με απόφαση της ΡΑΕ, η οποία θα εφαρμοσθεί από 1.10.2016.

ΙΙΙ. Αλλαγές στη διαδικασία πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ

Ο νέος νόμος επιχειρεί να συγκροτήσει ένα πλαίσιο ομαλής μετάβασης από το παλιό καθεστώς των σταθερών τιμών πώλησης (feed-in-tariffs) στο νέο καθεστώς των διαφορικών προσαυξήσεων (feed-in-premium) και των μειοδοτικών διαγωνισμών.

Το νέο καθεστώς στηρίζεται στην ανάπτυξη ενός νέου μηχανισμού ενίσχυσης της λειτουργίας των μονάδων ΑΠΕ (operating aid), ο οποίος προβλέπει προσαύξηση (premium) επιπλέον της τιμής, όπως αυτή διαμορφώνεται στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η προσαύξηση αυτή θα χορηγείται για το χρόνο ισχύος της στήριξης της εκάστοτε μονάδας ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ και θα έχει τη μορφή μιας διαφορικής τιμής (FiP), λαμβάνοντας υπόψη τα έσοδα από τη συμμετοχή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Εν προκειμένω υιοθετείται η διαφορική προσαύξηση σε επίπεδο κατηγορίας σταθμών (sliding premium) και όχι η σταθερή προσαύξηση (fixed premium), ούτως ώστε ο μηχανισμός οικονομικής στήριξης να μην επηρεάζεται από μελλοντικές διαφοροποιήσεις της τιμής στη χονδρεμπορική αγορά. Κατ΄αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να διασφαλισθεί ο έλεγχος και το προκαθορισμένο μέγεθος του συνολικού εσόδου που λαμβάνουν οι συγκεκριμένοι σταθμοί από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ με στόχευση την ελαχιστοποίηση τόσο των φαινομένων υπεραποζημίωσης όσο και υποαποζημίωσης της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ.

Ειδικότερα, οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που τίθενται σε λειτουργία στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα από 1/1/2016 εντάσσονται σε καθεστώς στήριξης με τη μορφή λειτουργικής ενίσχυσης στη βάση μίας Διαφορικής Τιμής Αποζημίωσης (Διαφορικής Προσαύξησης) για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν. Η διαφορική προσαύξηση υπολογίζεται σε μηνιαία βάση. Η διαδικασία εκκαθάρισης, τιμολόγησης και διακανονισμού των συναλλαγών που αφορούν στη διαφορική προσαύξηση θα καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας η οποία προβλέπεται ότι θα εκδοθεί εντός τριών μηνών από την έναρξη ισχύος του εν λόγω νόμου.

Η υιοθέτηση μιας τέτοιας μορφής διαφορικής προσαύξησης κρίνεται από το νομοθέτη ορθή, καθώς επιτρέπει μια σχετικά «ομαλή» μετάβαση στο νέο καθεστώς στήριξης, λαμβάνοντας υπόψη το μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2015 καθεστώς στήριξης μέσω σταθερών εγγυημένων τιμών (FiT).

IV. Διενέργεια ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ

Επιπλέον, από 1/1/2017 τίθεται σε ισχύ καθεστώς στήριξης με τη μορφή λειτουργικής ενίσχυσης για τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας εκδιδομένης ύστερα από γνώμη της ΡΑΕ θα καθορίζονται η εγκατεστημένη ισχύς ανά τεχνολογία και ή/και κατηγορία σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, η οποία δημοπρατείται μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών. Οι σταθμοί παραγωγής ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, που επιλέγονται μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, εντάσσονται σε καθεστώς στήριξης με τη μορφή λειτουργικής ενίσχυσης και συνάπτουν Συμβάσεις Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ (ΣΕΔΠ) και Συμβάσεις λειτουργικής Ενίσχυσης Σταθερής Τιμής (Σ.Ε.Σ.Τ.). Η ανταγωνιστική διαδικασία προκηρύσσεται με απόφαση της ΡΑΕ και προϋπόθεση για τη συμμετοχή είναι η καταβολή τέλους υπέρ της ΡΑΕ. Ειδικά για το έτος 2016 προβλέπεται ότι θα εκδοθεί, εντός τριών μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου, απόφαση της ΡΑΕ για την προκήρυξη της πιλοτικής ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις.

VI. Μεταβατικό Δίκαιο

Κατά το μεταβατικό στάδιο, προβλέπεται να εφαρμοσθεί μηχανισμός κατατείνων στη βελτιστοποίηση των προβλέψεων ωριαίας έγχυσης των σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που θα παρέχουν κατά τη συμμετοχή τους στην προημερήσια αγορά. Ελλείψει της ενδοημερήσιας αγοράς, ένας τέτοιος μηχανισμός κρίνεται σκόπιμος ούτως ώστε να μειώνονται οι σχετικές αποκλίσεις από τις προβλέψεις του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού (ΗΕΠ) και οι απαιτήσεις χρήσεως υπηρεσιών, αλλά και για να λειτουργήσει σταδιακά ως προετοιμασία για τους σταθμούς  ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ αναφορικά με τις υπηρεσίες και τις υποχρεώσεις που θα αναλάβουν με την εφαρμογή του νέου μοντέλου αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Όσον αφορά τα έργα ΑΠΕ που έχουν υπογράψει συμβάσεις αγοροπωλησίας ως τα τέλη του 2015, προβλέπεται ότι θα διακρατούν τις παλιές ταρίφες, εφόσον κατασκευασθούν και τεθούν σε λειτουργία (κανονική ή δοκιμαστική) μέχρι τις 30/6/2018.

Επιμέλεια στήλης: «Μεταξάς & Συνεργάτες – Δικηγόροι & Νομικοί Σύμβουλοι» (www.metaxaslaw.gr)

 

ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα