N. Ζαχαριάδης (ΕΣΑΗ): Τρία προβλήματα στη λειτουργία του Target Model – Σημαντική εκκρεμότητα το πλαίσιο για τις μονάδες αποθήκευσης

Το εγχώριο σύστημα μπήκε σε μία νέα εποχή με την έναρξη του Target Model, επισήμανε στο 2ο συνέδριο Power & Gas Supply Forum ο Νίκος Ζαχαριάδης, Πρόεδρος του ΕΣΑΗ και Διευθύνων Σύμβουλος της Εlpedison, με το νέο «τοπίο» να χαρακτηρίζεται από την κυριαρχία των ΑΠΕ. Ωστόσο, όλες οι μελέτες δείχνουν πως θα πρέπει παράλληλα να δοθεί βάρος στις μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, που θα στηρίζουν τις ανανεώσιμες πηγές. 

Όπως συμπλήρωσε ο κ. Ζαχαριάδης, παράλληλα θα πρέπει να δοθούν λύσεις στα τρία προβλήματα που ανέδειξε η λειτουργία του Target Model. Το πρώτο πρόβλημα είναι η έλλειψη διαθέσιμων ευέλικτων μονάδων φυσικού αερίου, κάτι που αναδείχθηκε με την κακοκαιρία του Φεβρουαρίου, όπου ο ΑΔΜΗΕ παρέταξε τις λιγνιτικές μονάδες, κρατώντας σε εφεδρεία τους σταθμούς φυσικού αερίου.  

«Το δεύτερο πρόβλημα είναι οι σοβαρές αδυναμίες του συστήματος μεταφοράς, με συνέπεια ο ΑΔΜΗΕ κάθε μέρα να δηλώνει πως δεν έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει το σύστημα με βάση το πρόγραμμα που έχει προκύψει από τη δημοπρασία. Αντίθετα, για να μπορέσει το σύστημα να κρατηθεί όρθιο, δηλώνει με περιορισμό διαφορετικές μονάδες, που φυσικά δεν είναι οικονομικότερες», πρόσθεσε. 

Σύμφωνα με τον CEO της Elpedison, το τρίτο πρόβλημα που έχει αναδειχθεί είναι η αδιαφάνεια και η έλλειψη ελέγχου της λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος. Έτσι, παρά τις δεσμεύσεις που υπήρχαν για την επαρκή προετοιμασία παρακολούθησης της αγοράς με την εκκίνηση του Target Model, έως αυτή τη στιγμή ουδείς γνωρίζει πώς είναι δυνατόν οι λιγνιτικές μονάδες να υποβάλλουν στην Προημερήσια Αγορά χαμηλότερες τιμές από τις φθηνότερες μονάδες φυσικού αερίου. 

«Για να λυθούν αυτά τα προβλήματα, και κυρίως τα δύο πρώτα, πρέπει να επικεντρωθούμε και να κοιτάξουμε τι θα λειτουργία το 2024», σημείωσε. Πρόσθεσε ότι θα πρέπει να θεσμοθετηθεί άμεσα ο Μόνιμος Μηχανισμός Αποζημίωσης Ισχύος, ώστε να προωθηθούν επενδύσεις σε νέες ευέλικτες μονάδες και να στηριχθεί η διείσδυση των ΑΠΕ τουλάχιστον στο μεταβατικό διάστημα. Η δεύτερη απαραίτητη κίνηση, σύμφωνα με τον κ. Ζαχαριάδη, είναι οι εκτεταμένες επενδύσεις στο σύστημα μεταφοράς. 

Ο ίδιος επισήμανε πως, αντίθετα με τα παραπάνω, συχνά δίνεται η εντύπωση πως λαμβάνονται μέτρα προς την αντίθετη κατεύθυνση, όπως με την επιβολή ορίων στις προσφορές στην Αγορά Εξισορρόπησης, που ουσιαστικά «κρύβουν» το πρόβλημα, χωρίς να το λύνουν. Όπως πρόσθεσε, πρόκειται για ένα πρόβλημα όγκου, και όχι τιμών, η επέμβαση αφορά το δεύτερο. 

Απαντώντας αργότερα σε ερώτηση για το πόσες μονάδες φυσικού αερίου «χωρούν» στο σύστημα, απάντησε πως οι μελέτες δείχνουν πως υπάρχει «χώρος» για άλλους δύο σταθμούς, εκτός από τον σταθμό που βρίσκεται ήδη υπό την κατασκευή. Απαραίτητη προϋπόθεση, ωστόσο, είναι πως θα προχωρήσει γρήγορα το θεσμικό πλαίσιο και οι επενδύσεις στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας. Στην περίπτωση, όμως, που δεν «ωριμάσουν» θεσμικά και οικονομικά οι συνθήκες για τα έργα αποθήκευσης, τότε ενδεχομένως να υπάρχει δυνατότητα και για επιπλέον θερμοηλεκτρικό παραγωγικό δυναμικό. 

Ακολουθούν τα βασικά σημεία της ομιλίας του κυρίου Ζαχαριάδη: 

1. Με τη λειτουργία του target model, έχουμε εισέλθει στην εποχή της ενεργειακής μετάβασης προς ένα ενεργειακό περιβάλλον, όπου το σύστημα θα στηρίζεται αποκλειστικά σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Η αρχιτεκτονική έχει ήδη διαμορφωθεί. Χρειάζεται  όμως να διαμορφώσουμε το ρυθμιστικό και τεχνολογικό περιβάλλον για την Αποθήκευση/Storage καθώς και να  διορθώσουμε τις τρεις αδυναμίες που αναδείχθηκαν με την εφαρμογή του Target Model. 

Oι Αδυναμίες που αναδείχθηκαν στο πλαίσιο του Target Model 

1. H έλλειψη ευέλικτων μονάδων αερίου: Η έλλειψη διαφάνηκε τον προηγούμενο Νοέμβριο, όταν η χαμηλή στάθμη νερού στα φράγματα των Υδροηλεκτρικών μονάδων, σε συνδυασμό με τη συντήρηση δύο μονάδων αερίου, έφερε το σύστημα στα όριά του. Καταφάνηκε επίσης και κατά την κακοκαιρία του Φεβρουαρίου, όταν ο ΑΔΜΗΕ έβαλε με constraint σχεδόν όλες τις λιγνιτικές μονάδες  σε λειτουργία, διακόπτοντας τη λειτουργία των διαθέσιμων ευέλικτων μονάδων αερίου και διατηρώντας τες σε εφεδρεία.

2. Oι σοβαρές αδυναμίες του Συστήματος Μεταφοράς: Κάθε ημέρα, για πολλές και διαφορετικές αιτίες, ο ΑΔΜΗΕ δηλώνει ότι, για να λειτουργήσει απρόσκοπτα το σύστημα μεταφοράς, πρέπει να λειτουργούν με περιορισμό διαφορετικές μονάδες από το πρόγραμμα, διακόπτοντας τη λειτουργία των οικονομικότερων μονάδων και αυξάνοντας τον όγκο στην Αγορά Εξισορρόπησης. 

3. Η αδιαφάνεια και η έλλειψη ελέγχου της λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος: Κανένας δεν γνωρίζει πώς είναι δυνατόν οι ακριβές λιγνιτικές μονάδες να επικρατούν έναντι των φθηνότερων μονάδων αερίου, στη δημοπρασία της Προ-ημερήσιας Αγοράς.

Τρόποι Επίλυσης των Αδυναμιών που αναδείχθηκαν στο πλαίσιο του Target Model 

Για να επιλυθούν τα δύο πρώτα ζητήματα, πρέπει να επικεντρωθούμε στις μονάδες που θα στηρίξουν το σύστημα μετά το 2024. Η Πολιτεία, κοιτώντας μόνο το μέλλον, χρειάζεται να προχωρήσει άμεσα σε δύο ενέργειες (που περιλαμβάνονται ούτως ή άλλως στους ετήσιους στόχους του ΥΠΕΝ):

1. σε θεσμοθέτηση Μηχανισμού Αποζημίωσης Ισχύος, για να προσελκύσει νέες επενδύσεις σε μονάδες αερίου, που θα καλύψουν την ενδιάμεση περίοδο μέχρι να αναπτυχθούν οι τεχνολογίες ώστε να μπορεί να λειτουργεί το σύστημα μόνο με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, και 

2. σε εκτεταμένες επενδύσεις στο Σύστημα Μεταφοράς 

Διαπιστώσεις προς την αντίθετη κατεύθυνση

Γίνεται προσπάθεια να τεθούν όρια τιμών στην αγορά εξισορρόπησης, προκειμένου να μην φαίνεται η 1η αδυναμία (κάτι που τελικά θα αποδειχτεί αδύνατον να επιτευχθεί) καθώς και να επιτρέπεται στον ΑΔΜΗΕ να επιστρατεύει καθημερινά μονάδες εκτός προγράμματος αγοράς, προκειμένου να μην φαίνεται η 2ης αδυναμία.

5. Στο κλείσιμο της παρέμβασής του ο Πρόεδρος του ΕΣΑΗ και Διευθύνων Σύμβουλος της ELEDISON κ. Ν. Ζαχαριάδης τόνισε ότι «Προσωπικά, αναλογιζόμενος πόσα πολλά βήματα έχουν γίνει και πόσα λίγα μας λείπουν να κάνουμε ακόμη, είμαι πολύ αισιόδοξος κοιτώντας την ενεργειακή εποχή που έρχεται αλλά εξαιρετικά προβληματισμένος, γιατί βαδίζουμε μπροστά κοιτώντας προς τα πίσω στις μονάδες του παρελθόντος».