Και τις αγορές των Βαλκανίων βάζει στις προσομοιώσεις για τη μελέτη επάρκειας ο ΑΔΜΗΕ – Θεωρούνται «ζωτικός χώρος» για τις νέες μονάδες αερίου

Σε νέα βάση τίθενται τα στοιχεία για τη ζήτηση ρεύματος και τις ανάγκες παραγωγής, στοιχεία που αξιοποιεί ο ΑΔΜΗΕ προκειμένου να καταρτίσει το επικαιροποιημένο Adequacy Report, δηλαδή τη μελέτη επάρκειας του συστήματος που θα αποτελέσει τη βάση των νέων σχεδιασμών. Μεταξύ άλλων για:

·         Τεκμηρίωση των ελληνικών αιτημάτων για CRM και Strategic Reserve

·         Αναθεώρηση του ΕΣΕΚ

·         Επενδυτικές αποφάσεις των ιδιωτών όσον αφορά την εγκατάσταση νέων μονάδων φυσικού αερίου

Ο Διαχειριστής λαμβάνει υπόψη την επενδυτική θέρμη για νέες ΑΠΕ, το γεγονός ότι η εγκατάσταση σταθμών αποθήκευσης φαίνεται να παίρνει για πρώτη φορά το δρόμο της υλοποίησης, αλλά και την εισαγωγή νέων παραγόντων στους μηχανισμούς και στις χρηματιστηριακές αγορές, όπως η ζήτηση (demand response).

Ιδιαίτερα σημαντικό ωστόσο είναι και το γεγονός ότι ο ΑΔΜΗΕ, σύμφωνα με πληροφορίες, προκειμένου να εκπονήσει τα σενάριά του για την επάρκεια του συστήματος, βάζει ενεργά στην εξίσωση τις αγορές των γειτονικών χωρών, υπό την προοπτική βεβαίως της ενίσχυσης των διασυνδέσεων που έχουν προγραμματιστεί.

Οι παραδοχές που χρησιμοποιεί ο ΑΔΜΗΕ όσον αφορά τη σημερινή και μελλοντική δυναμικότητα των συστημάτων των Βαλκανικών χωρών προέρχονται από τις δηλώσεις των Διαχειριστών των χωρών αυτών, από τα όσα περιλαμβάνουν τα ΕΣΕΚ που έχουν καταρτίσει, καθώς και από όσα καταγράφει ως προβλέψεις ο ENTSO-E.

Τα ηλεκτρικά συστήματα των Βαλκανικών χωρών βρίσκονται υπό ριζική αναδιάρθρωση, δημιουργώντας ευκαιρίες για εξαγωγή ρεύματος παραγόμενου στην Ελλάδα, ενώ προς την ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι προθέσεις της Ε.Ε. για δασμούς CO2 στις εισαγωγές ρεύματος από χώρες εκτός Ένωσης.

Αυτό σημαίνει ότι δημιουργείται «ζωτικός χώρος» για περισσότερες νέες μονάδες φυσικού αερίου στη χώρα μας, από τις 2,5 που προέβλεπε το ΕΣΕΚ. Σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, βρισκόμαστε κοντά στο να καταγραφεί ανάγκη για συνολικά 4 νέες μονάδες, περιλαμβανομένης της «Πτολεμαϊδα V» της ΔΕΗ.

Το γεγονός επιταχύνει τα σχέδια των ιδιωτικών ομίλων και φέρνει πιο κοντά το «πάτημα του κουμπιού» για την κατασκευή των μονάδων που έχουν προγραμματίσει και εν πολλοίς έχουν ολοκληρώσει την αδειοδοτική τους ωρίμανση. Η κοινή ανακοίνωση ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και Motor Oil την Παρασκευή είναι απολύτως χαρακτηριστική.

Βαλκανική αναδιάρθρωση

Το ενεργειακό αποτύπωμα των Βαλκανίων, που σήμερα συγκροτείται σε μεγάλο βαθμό από πολύ παλιές, ρυπογόνες και κοστοβόρες μονάδες, αλλάζει. Η μία μετά την άλλη οι χώρες, είτε ανήκουν στην ΕΕ, όπως Βουλγαρία και Ρουμανία, είτε όχι, όπως Αλβανία, Β. Μακεδονία και Σερβία, ανακοινώνουν κλείσιμο απαρχαιωμένων ανθρακικών σταθμών, την αντικατάστασή τους με μονάδες φυσικού αερίου (σε κάποιες περιπτώσεις), ταυτόχρονα με φιλόδοξα προγράμματα μετάβασης στην πράσινη ενέργεια.

Αυτό, από τη μία δημιουργεί επενδυτικές ευκαιρίες (τις οποίες εξετάζουν ελληνικοί όμιλοι όπως η Mytilineos και η ΔΕΗ) από την άλλη διαμορφώνει ανάγκες τροφοδοσίας με εισαγόμενο ρεύμα. Η χώρα μας μπορεί να αποκτήσει πλεονέκτημα στο θέμα αυτό, ενώ ευνοϊκή, υπό αυτή την έννοια, είναι και η συζήτηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για δασμολογικές επιβαρύνσεις στην ηλεκτρική ενέργεια από χώρες εκτός Ε.Ε.

Έτσι, μαζί με την απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων της χώρας μας μέχρι το 2023 (και της Πτολεμαϊδα V το 2025), που αποτελεί τον κύριο παράγοντα που καθορίζει την ανάγκη εγκατάστασης μονάδων φυσικού αερίου, έρχονται να προστεθούν και οι αλλαγές στις χώρες των Βαλκανίων.

Η αναμονή για το CRM

Αν οι ευκαιρίες στη «Βαλκανική ενδοχώρα» αποτελούν κίνητρο για την επίσπευση υλοποίησης των σχεδιαζόμενων ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων φυσικού αερίου, το γεγονός ότι η χώρα μας δεν έχει υποβάλλει ακόμα στην Ε.Ε. σχέδιο για Μόνιμο Μηχανισμό Διαθεσιμότητας Ισχύος (CRM), θεωρείται σοβαρή εκκρεμότητα για δύο λόγους:

Πρώτον, διότι τα έσοδα από το CRM (ένα είδος ΑΔΙ που θα δίνονται μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών για ενίσχυση της επάρκειας και της ευελιξίας του ηλεκτρικού συστήματος) αποτελούν βασική παράμετρο του business plan μιας καινούργιας μονάδας.

Δεύτερον, διότι στους Μηχανισμούς αυτούς υπάρχει διαφοροποίηση των προβλεπόμενων ενισχύσεων για υφιστάμενες και για νεοεισερχόμενες μονάδες και γίνεται προσπάθεια να έχουν τη δυνατότητα διεκδίκησης ενισχύσεων όλες οι μονάδες που θα μπούν από εδώ και πέρα σε λειτουργία..

Συνεπώς οι επενδυτές που έχουν ξεκινήσει το σχεδιασμό ή την κατασκευή νέων μονάδων φυσικού αερίου αναμένουν την ταχεία υποβολή του ελληνικού σχεδίου CRM στις Βρυξέλλες, έτσι ώστε να «καθαρίσει» το τοπίο και να πάψει να υπάρχει η βασική αυτή εκκρεμότητα.

Επιταχύνονται οι σχεδιασμοί

Παρόλα αυτά, τα πράγματα φαίνεται ότι θα κινηθούν με μεγαλύτερη ταχύτητα το επόμενο διάστημα και ότι η μάχη των επενδυτών, μια από τις μεγάλες επιχειρηματικές μάχες των τελευταίων χρόνων στον ενεργειακό τομέα, με «έπαθλο» την κερδοφόρα συμμετοχή στη θερμική παραγωγή ρεύματος κατά τη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης, θα δώσει πλέον αποτελέσματα.

Τα πρώτα 826 MW που θα ενταχθούν στο σύστημα θα είναι από την υπό κατασκευή μονάδα της Mytilineos στο ενεργειακό κέντρο της εταιρείας στα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας, η οποία υπολογίζεται να τεθεί σε πιλοτική λειτουργία μέχρι το τέλος του 2021 και σε εμπορική λειτουργία του Μάϊο του 2022.

Η δεύτερη μονάδα, εγκατεστημένης ισχύος 877 MW θα ξεκινήσει να κατασκευάζεται εντός του έτους στη ΒΙ.ΠΕ. Κομοτηνής από την κοινοπραξία της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με την Motor Oil. Με βάση όσα ανακοίνωσαν οι δύο όμιλοι την Παρασκευή, η νέα σύγχρονη μονάδα προβλέπεται να μπεί σε εμπορική λειτουργία στις αρχές του 2024.

Δύο ακόμα ισχυροί επιχειρηματικοί όμιλοι έχουν προχωρήσει τις διαδικασίες για να «χτίσουν» νέες μονάδες, αντίστοιχης τεχνολογίας με τις προηγούμενες. Πρόκειται για την Elpedison που έχει «στα σκαριά» μονάδα ισχύος 826 MW στις εγκαταστάσεις της στη Θεσσαλονίκη, και τον Όμιλο Κοπελούζου που μέσω της Damco Energy δρομολογεί μονάδα περί τα 800 ΜW στην Αλεξανδρούπολη.

Οι δύο παραπάνω όμιλοι έχουν προχωρήσει αδειοδοτικά τα project τους και το ερώτημα είναι πότε (και αν) θα λάβουν την επενδυτική απόφαση για την υλοποίησή τους.

Άδειες για μονάδες φυσικού αερίου έχουν λάβει δύο ακόμη εταιρείες, ωστόσο φαίνεται ότι δεν έχουν προχωρήσει σημαντικά περαιτέρω και συνεπώς θεωρείται δύσκολο να υλοποιήσουν πράγματι επενδύσεις. Ο λόγος για την Elvalhalcor του ομίλου Στασινόπουλου για μονάδα 651 MW στη Θίσβη Βοιωτίας και για την εισηγμένη εταιρεία Καράτζης για μονάδα 660 MW στη Λάρισα.

Ξεχωριστή περίπτωση, τέλος, αποτελεί η ΔΕΗ, η οποία έχει ήδη λάβει την απόφαση να μετατρέψει από το 2025 την υπό κατασκευή μονάδα Πτολεμαϊδα V, από λιγνιτική που είναι αρχικώς προγραμματισμένη, σε φυσικού αερίου, με αναβάθμιση μάλιστα της ισχύος της σε πάνω από 1000 MW.

Πέραν της Πτολεμαϊδα V, η ΔΕΗ έχει λάβει ήδη άδεια και για μια ακόμα μονάδα φυσικού αερίου ισχύος 665 MW στην Κομοτηνή, με άγνωστη ωστόσο την εξέλιξή της.