Διατηρώντας τον έλεγχο κατά την περίοδο της «Ενεργειακής Επανάστασης»: Ο καθοριστικός ρόλος της τεχνολογίας στο νέο τοπίο

Στη νέα ενεργειακή εποχή, συντελούνται αλλαγές στο παραδοσιακό μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης, με το ηλεκτρικό δίκτυο να διαδραματίζει έναν κρίσιμο ρόλο στην επιτυχία του ενεργειακού μετασχηματισμού. Η παραγωγή αποκτά αποκεντρωμένο χαρακτήρα, ενώ ο καταναλωτής εμφανίζει πλέον χαρακτηριστικά παραγωγού. Επίσης, η λειτουργία μικροσυστημάτων στο δίκτυο μπορεί να βελτιώσει τη συνολική απόδοση του συστήματος και να προσφέρει μια σειρά από πλεονεκτήματα με οικονομικά, ενεργειακά και περιβαλλοντικά οφέλη. Είναι βέβαιο πως οι αλλαγές που λαμβάνουν χώρα έχουν μια παγκόσμια εξάπλωση και καθορίζουν την ενεργειακή οικονομία, με ταχύτατους ρυθμούς, σε ένα νέο και παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον.

Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ενεργειακού μείγματος της χώρας και ταυτόχρονα παρατηρείται η ολοένα μεγαλύτερη διείσδυσή τους. Επιπλέον, η μετάβαση σε ενεργειακά συστήματα χαμηλών εκπομπών άνθρακα οδηγεί στην ταχεία ανάπτυξη της κατανεμημένης παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και κατά συνέπεια στη βέλτιστη ανταπόκριση στη ζήτηση. Η παγκόσμια κίνηση προς τις ΑΠΕ αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ώθηση της υιοθέτησης λύσεων αποθήκευσης ενέργειας, που με την σειρά τους θα γίνουν αναπόσπαστο μέρος του ηλεκτρικού δικτύου, παρέχοντας το πλεονέκτημα της σταθερότητας και της αξιοπιστίας. 

Ταυτόχρονα, η εντατικοποίηση της ανάπτυξης έργων ΑΠΕ, για την απεξάρτηση της παραγωγικής διαδικασίας από τα ορυκτά καύσιμα, θα σηματοδοτήσει αντίστοιχα μια νέα ζήτηση για προβλέψεις, συντονισμό και ευέλικτη κατανάλωση, προκειμένου να υπάρξουν οι κατάλληλοι μηχανισμοί για την εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρικού ρεύματος. Το επονομαζόμενο έξυπνο δίκτυο είναι ένα ηλεκτρικό δίκτυο που δύναται να ενσωματώσει ευφυώς τη συμπεριφορά όλων των χρηστών, τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών, με σκοπό να διασφαλιστεί αποτελεσματικά η σταθερότητα, η οικονομία και η ασφάλεια της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας.

Από την άλλη πλευρά, η απελευθέρωση των ενεργειακών αγορών παρέχει νέες δυνατότητες στους καταναλωτές. Οι τελευταίοι όχι μόνο μπορούν πλέον να επιλέξουν προμηθευτή, αλλά αποκτούν επιπλέον ένα ολοένα αυξανόμενο έλεγχο πάνω στην ενέργεια που καταναλώνουν ως αυτοπαραγωγοί καθαρής ενέργειας.

Μιλώντας για την ευέλικτη διαχείριση της παραγωγής και κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, μια νέα εποχή για την ελληνική αγορά ενέργειας σηματοδότησε το 2020 και η εκκίνηση του «Target Model» (Mοντέλου Στόχου), δηλαδή του ενιαίου μοντέλου χονδρεμπορικής αγοράς που εφαρμόζεται σε όλες της χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά την πλήρη λειτουργία των αγορών του Target Model και τη σύζευξη της εγχώριας αγοράς με  γειτονικές χώρες, εξασφαλίζεται μεγαλύτερη σύγκλιση των τιμών της ελληνικής αγοράς με τις γειτονικές, καλύτερη λειτουργία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, διευρυμένη πρόσβαση σε οικονομικότερες πηγές ενέργειας, αυξημένη δυνατότητα συναλλαγών -συμπεριλαμβανομένων και των εξαγωγών- ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και εν γένει προώθηση του ανταγωνισμού. 

Ειδικότερα, η Αγορά Εξισορρόπησης διασφαλίζει την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης και εν γένει την ασφάλεια του συστήματος. Ταυτόχρονα επιτυγχάνει την ποιοτικότερη λειτουργία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της αποδοτικότερης χρήσης των διασυνδέσεων. Η εισαγωγή των χαρτοφυλακίων κατανεμόμενων μονάδων ΑΠΕ στην Αγορά Εξισορρόπησης είναι επίσης πολύ σημαντική, γιατί αναμένεται να αυξήσει τον ανταγωνισμό στην υπηρεσία Καθοδικής Ενέργειας Εξισορρόπησης. Για να γίνει βέβαια εφικτή η συμμετοχή των σταθμών ΑΠΕ στα εν λόγω χαρτοφυλάκια, προαπαιτείται η ύπαρξη κατάλληλου τεχνικού εξοπλισμού, για την παρακολούθηση και ρύθμιση της παραγωγής σε πραγματικό χρόνο.  

Στην πράξη, οι περισσότεροι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν την δυνατότητα ή την κατάλληλη γνώση, για να πραγματοποιήσουν απευθείας τις απαιτούμενες οικονομικές συναλλαγές στην αγορά, οπότε ο ρόλος των διαχειριστών, όπως οι Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης ή οι προμηθευτές ενέργειας, κρίνεται επιτακτικός. Για να επιτευχθεί η βέλτιστη δυνατή τοποθέτηση στην αγορά ενέργειας, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι διαχειριστές και όλα τα εμπλεκόμενα μέρη θα έχουν πρόσβαση στις μονάδες παραγωγής, προκειμένου να λαμβάνουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και να πωλούν τη διαθέσιμη ενέργεια – κατά προτίμηση σε καλή τιμή. Με άλλα λόγια, επιτρέποντας τη μέγιστη δυνατή πρόσβαση στα ενεργειακά δεδομένα, βελτιώνεται η λειτουργικότητα της εγκατάστασης και αυξάνεται η κερδοφορία του παραγωγού.

Η PROTASIS, διανύοντας την τρίτη δεκαετία λειτουργίας της, δύναται να προσφέρει μια συνολική λύση για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των ενεργειακών μεγεθών του αιολικού ή φωτοβολταϊκού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής. Ο συνδυασμός των συστημάτων SCADA, των μετρητών ενέργειας και των ελεγκτών ισχύος (Power Plant Controllers) της PROTASIS αποτελούν μια ολοκληρωμένη λύση για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της εγκατάστασης, ενισχύοντας με αυτό τον τρόπο τη βέλτιστη λήψη αποφάσεων και την αποφυγή πιθανών κινδύνων στις επικείμενες οικονομικές συναλλαγές.

-------------------------

* Ο Βασίλης Γεωργίου είναι Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της PROTASIS AE

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση τόμο GREEK ENERGY 2023 που εκπόνησε για δωδέκατη συνεχή χρονιά το energypress.