Αν δεν κλείσει συμφωνία για το αέριο, θα κλείσουν όλοι!

Μήπως ξαφνιάστηκε κανείς από την απόφαση της οικογένειας Κωνσταντίνου Αγγελόπουλου να θέσει σε διαθεσιμότητα το σύνολο των εργαζομένων στην Ελευσίνα; Αν ναι, το όποιο ξάφνιασμα δικαιολογείται μόνο στο επίπεδο “για να κλείνει η Χαλυβουργική, που έχει το πιο σύγχρονο εργοστάσιο στην Ελλάδα, έχοντας επενδύσει 250 εκατ. ευρώ σε αυτό πριν από μερικά χρόνια, δεν θα μείνει κανείς ανοικτός!”

Ουδείς μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν το γνώριζε, δεν το φανταζόταν, δεν το περίμενε κλπ κλπ. Μόνο αν βρίσκεται σε άλλο χρόνο και διάσταση ή αν εξυπηρετεί συμφέροντα που έχουν κάθε λόγο να υποβαθμίζουν τη σημασία του προβλήματος του ενεργειακού κόστους και της επακόλουθης ολοκληρωτικής καταστροφής του παραγωγικού ιστού της χώρας θα μπορούσε κάποιος να υπαινιχθεί απλώς ότι …τα εργοστάσια ανοίγουν και κλείνουν στην κρίση.

Η Χαλυβουργική το 2013 λειτούργησε λιγότερο από έναν μήνα! Άλλοι δεν λειτούργησαν καθόλου και, πιθανότατα, δεν θα λειτουργήσουν ξανά. Ναι, είναι η κρίση το Α και το Ω. Δεν είναι όμως όλη η αλφάβητος του προβλήματος. Γιατί αν οι επιχειρήσεις μας είχαν πρόσβαση σε φθηνότερη ενέργεια, είχαν τη δυνατότητα να διαλέξουν ουσιαστικά τους προμηθευτές τους και να μην αναζητούν, απλώς, χαραμάδες ανάσας στη αποπνικτική ατμόσφαιρα των κρατικών μονοπωλίων της ενεργειακής αγοράς, η κάθε Χαλυβουργική δεν θα ήκμαζε, βέβαια, όπως πριν από κάμποσα χρόνια. Αλλά θα “κάπνιζε”, θα δημιουργούσε εισόδημα και δεν θα ήταν η ανεργία 28% στην χώρα μας.

Δεν γράφω κάτι καινούργιο, αγαπητοί αναγνώστες. Αλλά επανέρχομαι γιατί έχω αρχίσει να ανησυχώ ότι αυτό το πρόβλημα θα διαιωνιστεί. Εδώ και αρκετούς μήνες πάει και έρχεται μεταξύ Μόσχας και Αθήνας το θέμα της μείωσης της τιμής του φυσικού αερίου που προμηθεύεται η χώρα μας μέσω της ΔΕΠΑ από την Gazprom. Φέρονται να έχουν ασχοληθεί ο ίδιος ο Πούτιν, ο Παπούλιας και ο Σαμαράς! Κι εκεί που φαίνεται η συμφωνία να είναι κοντά, εκεί αυτό δεν επιβεβαιώνεται – αντίθετα, οι όποιες πληροφορίες έρχονται στο φως της δημοσιότητας δείχνουν ότι δεν είναι καθόλου απλά τα πράγματα. Για την ακρίβεια, ότι κάθε άλλο παρά αποκλείεται να πάει το πράγμα στο τέλος σε Διαιτησία!

Κάποιοι, είμαι σίγουρος, θα πανηγύριζαν άλλωστε με αυτήν την εξέλιξη…

Ανεπίσημα, η χώρα μας ζητεί τιμή κοντά στα 380 δολάρια τον τόνο, στη λογική ότι κάπου εκεί – για την ακρίβεια, γύρω στα 360 -πληρώνει κατά μέσο όρο η Ευρώπη. Τα στοιχεία που κατά καιρούς βγαίνουν από τις αρμόδιες στατιστικές υπηρεσίες δείχνουν ότι προ φόρων είμαστε στην πρώτη τριάδα των ακριβότερων χωρών. Άλλωστε, στο τρίτο τρίμηνο της προηγούμενης χρονιάς και το οποίο αποτελεί βάση της διαπραγμάτευσης, πληρώναμε σχεδόν 470 δολάρια! Η “αρκούδα”, επίσης ανεπίσημα, απαντά ότι, με βάση τη διακρατική συμφωνία προμήθειας του φυσικού αερίου, θα έπρεπε να πληρώνουμε κοντά στα 515 δολάρια! Και ότι, αν η Ελλάδα πάρει την τιμή που ζητά τώρα, θα αγοράζει το αέριο φθηνότερα από την Βουλγαρία, η οποία το προμηθεύεται στα 405 δολάρια, έχοντας πέρσι την ίδια κατανάλωση με εμάς και μικρότερη διαδρομή του αγωγού.

Μπροστά σε αυτήν την αντιπαράθεση είναι η εγχώρια βιομηχανία. Η οποία γνωρίζει ότι, με βάση τα συμβόλαιά της, η ΔΕΠΑ πληρώνει στους Ρώσους 32 ευρώ ανά μεγαβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας, άλλα τρία σχεδόν ευρώ αναλογούν στον ΔΕΣΦΑ για τα τέλη πρόσβασης στο σύστημα ενώ ακόμη 10 και πλέον ευρώ, δηλαδή το ¼ της τιμής των 45 ευρώ που πληρώνει στη ΔΕΠΑ, αφορά τους διάφορους φόρους που έχουν ενσκήψει επί της τιμής του φυσικού αερίου και, βεβαίως, τα κέρδη της ΔΕΠΑ!

Δηλαδή, η εγχώρια βιομηχανία βλέπει ότι, ακόμη κι αν έκλεινε μια ιδανική συμφωνία για την τιμή του αερίου ανάμεσα στη ΔΕΠΑ και τους Ρώσους, και πάλι θα υπήρχαν δυσβάστακτες επιβαρύνσεις από διάφορες χρεώσεις που θα κρατούσαν σφιγμένη τη θηλιά στο λαιμό της παραγωγής. Και όλα αυτά χωρίς να υπολογίζει κανείς ούτε το ότι η διαπραγμάτευση με τους Ρώσους επηρεάζει μόνο σε ποσοστό 60% την τιμή που δίνει η ΔΕΠΑ (η ΔΕΠΑ, ως γνωστόν, αγοράζει και από τους Τούρκους και από τους Αλγερινούς αλλά και LNG από ιδιώτες) ούτε, βεβαίως, και το άλλο τεράστιο ενεργειακό κόστος, αυτό του ηλεκτρικού ρεύματος, όπου η βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με το μονοπώλιο της ΔΕΗ…

Όμως, το deal πρέπει να κλείσει, όσα ακόμη μέτωπα κι αν μένουν ανοιχτά. Και πρέπει να κλείσει και για τον επιπρόσθετο λόγο είναι συνδεδεμένο και με άλλες πλευρές των ελληνορωσικών ενεργειακών σχέσεων. Στη συζήτηση με τους Ρώσους έχει τεθεί ως ζήτημα και η βελτίωση των όσων ισχύουν σχετικά με τη ρήτρα take or pay. Με την ισχύουσα σύμβαση, η χώρα διά της ΔΕΠΑ είναι υποχρεωμένη να πληρώνει την Gazprom ακόμη και για αέριο που δεν απορροφά, αν οι ποσότητες ρωσικού αερίου που προμηθεύεται είναι χαμηλότερες από τα 2,4 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Στη νέα συμφωνία, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, η ρήτρα θα ενεργοποιείται αν οι ποσότητες πέφτουν κάτω από τα 2 δισεκατομμύρια, δηλαδή σαφώς πιο δύσκολα. Επιπλέον, στο τραπέζι για τη συμφωνία είναι και η επιμήκυνση της διακρατικής σύμβασης προμήθειας για δέκα ακόμη χρόνια.

Νομίζω πως εύκολα μπορεί να γίνει αντιληπτό τι θα σημαίνει λ.χ. για την αξία της ΔΕΠΑ και την προοπτική αποκρατικοποίησής της για δύο ακόμη χρόνια να ενεργοποιούνται πιο εύκολα οι ρήτρες take or pay και η εταιρεία να μην έχει εξασφαλισμένη προμήθεια φυσικού αερίου, καθώς η τρέχουσα σύμβαση έχει ισχύ ως το 2016… Ποιος ωφελείται από μία τέτοια εξέλιξη; Μα, μόνο όσοι έχουν λόγος να παραμείνει η ΔΕΠΑ ένα κρατικό μονοπώλιο με το οποίο θα μπορούν να συναλλάσσονται πιέζοντας μέσω των κλασικών διαδρομών διαπλοκής προκειμένου να μπορούν να χρωστούν, να επηρεάζουν εμπορικές πολιτικές και στρατηγικές αποφάσεις και, γενικώς, να κρατούν κλειστή την εμπορία στα μέτρα τους!

Και για να κλείσουμε με το ζήτημα από το οποίο ξεκινήσαμε: Έχω ξαναγράψει ότι με τις Διαιτησίες δεν μπορείς να βγάλεις άκρη, καθώς κανείς δεν μπορεί να προδικάσει την απόφαση που θα βγει δύο χρόνια μετά. Το μόνο βέβαιο είναι ότι σε αυτό το διάστημα, η Ελλάδα θα εξακολουθήσει να πληρώνει την ίδια ακριβή τιμή φυσικού αερίου, με ό, τι αυτό συνεπάγεται για τους βιομηχανικούς καταναλωτές, ενώ η Gazprom θα εξακολουθεί να καρπώνεται μεγαλύτερα έσοδα από όσα αναλογούν στον πλέον προβληματικό από οικονομικής πλευράς πελάτη της.

Και έπειτα από δύο χρόνια, ακόμη και τζάμπα να μας δίνουν οι Ρώσοι το αέριο, πιθανότατα δεν θα υπάρχουν βιομηχανίες να το αγοράζουν και να δίνουν παραγωγή και μεροκάματα…

(του Σωτήρη  Χιωτάκη)