Christian Kjaer: Χάραξη πολιτικής από μία δικτατορία

Ας πούμε ότι θέλετε να τερματίσετε τις περισσότερες επιδοτήσεις ΑΠΕ στην Ευρώπη και να αλλάξετε δραματικά τις υπόλοιπες.

Ας πούμε ότι θέλετε να το κάνετε γρήγορα, χωρίς πολλή δημοσιότητα, και να το κάνετε νομικά δεσμευτικό.

Και τέλος, ας πούμε ότι θέλετε να το κάνετε χωρίς να πρέπει να ρωτήσετε κανέναν εκλεγμένο εκπρόσωπο των ανθρώπων  που η ενέργειά σας θα επηρεάσει.  

Στις ΗΠΑ, αυτή η διαδικασία ονομάζεται Εκτελεστικό Διάταγμα και εκδίδεται από έναν άμεσα εκλεγμένο Πρόεδρο. Στην Ευρώπη, η διαδικασία ονομάζεται «Αναθεώρηση των Κατευθυντήριων Γραμμών για τις Κρατικές Ενισχύσεις για την Περιβαλλοντική Προστασία και την Ενέργεια» και εκδίδεται από μία Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκλεγμένη από… κανέναν.

Στις 22 Ιανουαρίου, η Επιτροπή εξέδωσε το πακέτο των ενεργειακών και κλιματικών εγγράφων της, τα οποία δεν έχουν  επίδραση στη νομοθεσία, εκτός από μία πρόταση που έχει να κάνει με το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ. Όλα τα Μέσα Ενημέρωσης ήταν εκείνη τη μέρα στις εγκαταστάσεις της Κομισιόν στις Βρυξέλλες και κατέθεταν ιστορίας σχετικά με τις πιθανές κατευθύνσεις του ευρωπαϊκού ενεργειακού και κλιματικού μέλλοντος.

Σε λιγότερο από 3 μήνες αργότερα, ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Χοακίν Αλμούνια, αρμόδιος για τον Ανταγωνισμό, σε ένα σχεδόν άδειο κέντρο τύπου της Κομισιόν, δημοσίευσε ένα σύνολο νέων κατευθυντήριων γραμμών, τα οποία δίνουν στα κράτη – μέλη 2 επιλογές: να φτιάξουν μία αγορά εμπορίας πράσινων πιστοποιητικών χωρίς διαφοροποιήσεις ανάλογα με την τεχνολογία ή να προωθήσουν τις ΑΠΕ μέσω δημοπρασιών.

Παραδίδοντας την αποστολή του τερματισμού των ευρωπαϊκών feed-in-tariffs και premium στο παράρτημα ανταγωνισμού, οι διαπραγματεύσεις διατηρήθηκαν πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς λεπτομερή εξέταση από τον τύπο, τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή κάποιον άλλο δημοκρατικά εκλεγμένο οργανισμό.

Με τις κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες τίθενται σε ισχύ την 1^η Ιουλίου, η Κομισιόν έχει από μόνη της τερματίσει ένα 15ετές debate για το ποιος είναι ο πιο αποτελεσματικός, αποδοτικός τρόπος για τη στήριξη των ανανεώσιμων. Σύμφωνα με τις Κατευθύνσεις Κρατικών Ενισχύσεων, οι πιο αποδοτικοί οικονομικά τρόποι είναι τα πράσινα πιστοποιητικά και οι διαγωνισμοί. Αυτή η άποψη δεν τεκμηριώνεται σε κανένα από τα έγγραφα, τις εκθέσεις και τις αναλύσεις που έχουν εκδοθεί τα τελευταία 15 χρόνια από την ενεργειακή υπηρεσία της Κομισιόν, η οποία σταδιακά μετακινείται υπέρ των feed-in-premiums.

Δέκα καθηγητές οικονομικών προειδοποιούν ότι οι αλλαγές θα έθεταν σε κίνδυνο τη βραχυπρόθεσμη αποδοτικότητα και θα αύξανε το κόστος της χρηματοδότησης.

«Δίνουν πλεονέκτημα στο κατεστημένο, δημιουργούν εμπόδια στους νεοεισερχόμενους και αυξάνουν το κόστος επίτευξης των στόχων ΑΠΕ», έγραψαν οι καθηγητές στον Αλμούνια και τον Επίτροπο Ενέργειας, Γκίντερ Έτινγκερ, το Μάρτιο.

Παρόμοιες ανησυχίες εκφράστηκαν και σε επιστολές προς την Επιτροπή, μεταξύ άλλων και από τη Σουηδία η οποία έχει σε ισχύ το τεχνολογικά – ουδέτερο σύστημα πιστοποιητικών το οποίο φαίνεται να υποστηρίζει η Κομισιόν.

Ο σουηδός υπουργός Ενέργειας έγραψε:

«Ένα σημαντικό σημείο στο οποίο θα θέλαμε να δώσουμε έμφαση είναι η ανάγκη να διαφυλάξουμε την αρχή του δικαιώματος κάθε κράτους – μέλους να σχεδιάζει τη δικιά του ενεργειακή και περιβαλλοντική πολιτική… για όσο διάστημα το συνολικό πλαίσιο είναι σεβαστό».

Πολλές άλλες χώρες έκαναν παρόμοιες επισημάνσεις.

Η Κομισιόν σε μεγάλο βαθμό τις αγνόησε.

Με αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές, η Κομισιόν τάσσεται εναντίον της ρητής επιθυμίας των κρατών μελών για ευελιξία. Παραβιάζει την Οδηγία του 2009 της ΕΕ, η οποία ρητά επιτρέπει σε μία χώρα να διαλέξει, τα feed-in-tariffs, premiums και άλλα συστήματα. Η Επιτροπή υπονομεύει τόσο το πρωτογενές όσο και το παράγωγο δίκαιο της ΕΕ και το δικαίωμα των χωρών να αποφασίζουν για τη δική τους προσέγγιση για την επίτευξη των  δεσμευτικών στόχων ΑΠΕ του 2020.

Είναι ακόμα και σε ευθεία σύγκρουση με το Άρθρο 194 της Συνθήκης της Λισαβόνας, το οποίο δίνει σε κάθε κράτος μέλος ένα βέτο πάνω στην Ευρωπαϊκή ενεργειακή Πολιτική. Είναι ενάντια στις ίδιες τις ανακοινώσεις της Κομισιόν το 2013 σχετικά με την εφαρμογή της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρισμού και όλης της ομιλίας του Jose Manuel Barroso για τη σημασία του εθνικού ελέγχου στις ΑΠΕ.

Η Ευρώπη σίγουρα χρειάζεται μία συζήτηση για το μελλοντικό πλαίσιο επιδότησης των ΑΠΕ. Χρειάζεται επίσης να συζητήσει εάν ένας μόνο ευρωπαϊκός μηχανισμό θα ήταν καλή ιδέα. Όμως οι συζητήσεις και οι αποφάσεις να πρέπει να είναι διαφανείς και να ακολουθούν μία κανονική δημοκρατική διαδικασία.

Στην Ευρώπη, αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει τακτική νομοθετική διαδικασία. Δίνει ίσες νομοθετικές εξουσίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα κράτη μέλη -  δεν παρέχει τέτοιες εξουσίες στην Επιτροπή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Πρόεδρός της έχουν αποφασίσει να ρυθμίσουν την ενεργειακή προμήθεια 500 εκ. Ευρωπαίων με διάταγμα, μία διαδικασία που κανονικά χρησιμοποιείται από μονάρχες ή ηγέτες απολυταρχικών καθεστώτων. Οπότε συγχαρητήρια!  Μόλις δώσατε μία εξαιρετική απάντηση στον Βλαντιμίρ Πούτιν την επόμενη φορά που οι ηγέτες της ΕΕ θα ισχυριστούν ότι η Gazprom κυβερνάται μέσω προεδρικών διαταγμάτων (που ισχύει).

Δεν ήταν αρκετά δημοκρατική διαδικασία όταν ο Πούτιν εκλέχθηκε, αλλά τουλάχιστον υπήρχε μία διαδικασία και ο κόσμος ψήφισε γι αυτόν. Ποιος ψήφισε εσάς κ. Μπαρόζο;

(Christian Kjaer, πρώην Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας, Recharge)