Ασλάνογλου (ΕΣΠΕΝ) «Το πραγματικό πρόβλημα της αγοράς είναι η ρευστότητα – Τα εργαλεία υπάρχουν, αλλά δεν λειτουργούν»

Στην ανάγκη ενίσχυσης της ρευστότητας σε όλα τα επίπεδα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και στην αξιοποίηση υπαρχόντων εργαλείων που σήμερα παραμένουν ανενεργά εστίασε ο κ. Μίλτος Ασλάνογλου, Γενικός Διευθυντής της Ένωσης Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ), μιλώντας την Μ. Δευτέρα το πρωί στο 7ο Power & Gas Forum που διοργανώνει το energypress.gr στην Αθήνα. Όπως ανέφερε, η συζήτηση για τον ανασχεδιασμό των αγορών δεν αφορά μια «εκ του μηδενός» αλλαγή, αλλά την ανάγκη να λειτουργήσει αποτελεσματικά μια αγορά που ήδη διαθέτει τα βασικά δομικά εργαλεία, αλλά εμφανίζει σημαντικές δυσλειτουργίες σε όλα τα στάδια της αλυσίδας, από την παραγωγή έως τον τελικό καταναλωτή.

Το κεντρικό πρόβλημα: Ρευστότητα και λειτουργία της αγοράς

Σε επίπεδο αγοράς, το σημαντικότερο ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί είναι η ρευστότητα, όπως υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι η προτεραιότητα των ρυθμιστικών παρεμβάσεων θα πρέπει να είναι η ενίσχυσή της σε όλα τα επιμέρους τμήματα.

Όπως εξήγησε, το πρόβλημα είναι οριζόντιο: αφορά τόσο την αγορά διμερών συμβολαίων, όσο και τη spot αγορά, αλλά και αγορές όπως το redispatching. Αν και το ύψος του redispatching αποτελεί αντικείμενο συζήτησης, στην πραγματικότητα – όπως τόνισε – πρόκειται για δομικό στοιχείο του συστήματος, άμεσα συνδεδεμένο με την αυξανόμενη συμμετοχή των ΑΠΕ, αλλά και με το επίπεδο ανταγωνισμού, καθώς αποτυπώνει τη δυνατότητα των συμμετεχόντων να υποβάλλουν ανταγωνιστικές προσφορές.

Στο ίδιο πλαίσιο, επεσήμανε ότι η ίδια η λειτουργία της αγοράς βασίζεται σε αρχές που δεν είναι νέες, καθώς η ύπαρξη σποτ αγοράς αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για την ανάπτυξη ανταγωνισμού, προσφέροντας τον χώρο όπου συναντώνται προσφορά και ζήτηση. Η τιμή, όπως είπε, είναι μεν κρίσιμη, αλλά δευτερεύουσα σε σχέση με την ίδια τη λειτουργία της αγοράς. Αντίστοιχα, η οριακή τιμολόγηση αποτελεί ένα μοντέλο που έχει δοκιμαστεί και καθιερωθεί επί δεκαετίες.

Τα εργαλεία υπάρχουν, αλλά δεν αξιοποιούνται

Ο κ. Ασλάνογλου υπογράμμισε ότι τα εργαλεία της αγοράς δεν λείπουν, αλλά δεν αξιοποιούνται επαρκώς. Μηχανισμοί όπως τα PPAs και τα CfDs δεν αποτελούν νέα εργαλεία, καθώς υπήρχαν διαχρονικά, όπως και η ανάγκη των προμηθευτών να αντισταθμίζουν (hedge) τη θέση τους προκειμένου να μπορούν να προσφέρουν σταθερά τιμολόγια.

Ωστόσο, στην πράξη, η αγορά δεν λειτουργεί: οι παραγωγοί ΑΠΕ δεν βρίσκουν αγοραστές για PPAs, καθώς οι δυνητικοί αγοραστές είναι μικροί, δεν επιθυμούν μακροχρόνιες δεσμεύσεις και δεν υπάρχει μια οργανωμένη αγορά (marketplace) που να επιτρέπει τη μεταπώληση συμβολαίων. Την ίδια στιγμή, οι προμηθευτές δηλώνουν ότι δεν έχουν πρόσβαση σε διμερή συμβόλαια και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να κάνουν αποτελεσματικό hedging, οδηγούμενοι σε μεταβαλλόμενα τιμολόγια, παρά το γεγονός ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο τίθεται πλέον ως βασικό ζήτημα η υποχρέωση αντιστάθμισης κινδύνου.

Αντίστοιχα προβλήματα εντοπίζονται και στην πλευρά της συμβατικής παραγωγής, ενώ σε ορισμένες αγορές, όπως η ισπανική, σημαντικό μέρος των εσόδων προέρχεται πλέον από αγορές εξισορρόπησης και όχι από την καθαυτό αγορά ενέργειας.

Για την ελληνική αγορά, σημείωσε ότι, παρά τον θεωρητικό διαχωρισμό, στην πράξη υπάρχουν στρεβλώσεις. Η συνύπαρξη της αγοράς του ΔΑΠΕΕΠ με τη σποτ αγορά δεν μεταφράζεται σε πραγματική πρόσβαση για όλους τους συμμετέχοντες, ενώ η εξάρτηση από τις σποτ τιμές εντείνεται, καθώς ακόμη και οι μονάδες φυσικού αερίου λειτουργούν με βάση αντίστοιχες αγορές καυσίμου, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα αντιστάθμισης στο ηλεκτρικό σκέλος.

Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι ο ανασχεδιασμός δεν πρέπει να γίνει «εν κενώ», αλλά να βασιστεί σε όσα ήδη υπάρχουν, με στόχο να δοθεί στην αγορά το σήμα της σταθερότητας και της προβλεψιμότητας. Όπως σημείωσε, χωρίς αυτή τη βεβαιότητα, δεν μπορεί να προχωρήσει ο εξηλεκτρισμός, καθώς ούτε οι καταναλωτές ούτε η βιομηχανία μπορούν να σχεδιάσουν όταν το κόστος ενέργειας παραμένει απρόβλεπτο.

Κλείνοντας, ο κ. Ασλάνογλου υπογράμμισε ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να εφαρμοστούν αλλαγές, αλλά πότε, προειδοποιώντας ότι η καθυστέρηση επιδεινώνει τις δυσλειτουργίες σε όλες τις επιμέρους αγορές – παραγωγής, προμήθειας και κατανάλωσης – και τελικά υπονομεύει την ίδια την ενεργειακή μετάβαση.