Αποφασισμένη να αποφύγει την επιστροφή στην… καμήλα η Σαουδική Αραβία

Εν μέσω μιας παρατεταμένης περιόδου χαμηλών τιμών αργού πετρελαίου διεθνώς, η Σαουδική Αραβία γνωστοποίησε πριν λίγες ημέρες την απόφασή της να πουλήσει έως το 5% της κρατικής πετρελαϊκής Saudi Aramco προκειμένου να συγκεντρώσει χρήματα βραχυπρόθεσμα, αλλά και για να θέσει σε εφαρμογή το μεγαλεπήβολο σχέδιο απεξάρτησης από το πετρέλαιο που επίσης ανακοίνωσε.

Καταρχήν, αξίζει να παρατηρήσουμε ότι όταν πρόκειται για τη Saudi Aramco, μιλάμε για τη μεγαλύτερη εταιρεία παγκοσμίως με βάση την αξία των περιουσιακών της στοιχείων. Δεδομένου του ότι η Aramco έχει υπό τον έλεγχό της το σύνολο των μαζικών αποθεμάτων πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, η πραγματική της αξία εκτιμάται σε τουλάχιστον 2 τρισεκατομμύρια δολάρια, αναλόγως των εκάστοτε τιμών, ένα πραγματικά αστρονομικό ποσό. Καθώς αυτή θα είναι η πρώτη φορά που το Ριάντ θα προσφέρει ένα ποσοστό της Aramco προς πώληση, όλοι περιμένουν να δουν πως θα αποτιμηθεί στην πράξη αυτό το 5%, κατ’ επέκταση και η ίδια η εταιρεία. Η αποτίμηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τη στιγμή που το βασίλειο παραδοσιακά δεν δημοσιεύει τα στοιχεία για το ακριβές μέγεθος των διαθέσιμων αποθεμάτων πετρελαίου του.

Το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία επέλεξε αυτή τη στιγμή να πουλήσει το μερίδιο έχει πολλαπλές αναγνώσεις. Εκ πρώτης όψεως είναι μια κίνηση που δεν συμφέρει τη χώρα σε μια περίοδο κατά την οποία το πετρέλαιο εμπορεύεται μόλις έναντι 40-45 δολαρίων και προβλέπεται να φτάσει το πολύ στα 50-60 δολάρια ως τα τέλη του έτους. Το γεγονός αυτό αναμένεται να επηρεάσει τα έσοδα από την πώληση, όπως είναι φυσικό. Από την άλλη, το Ριάντ έχει ανάγκη τα χρήματα ώστε να τροφοδοτήσει την εγχώρια οικονομία, τις υψηλές κοινωνικές δαπάνες και επιδοτήσεις που προσφέρει στους πολίτες του, αλλά και το φιλόδοξο πρόγραμμα απεξάρτησης από το πετρέλαιο που θέτει σε εφαρμογή με ορίζοντα το 2030.

Υπάρχει ένα ρητό που είχε εκστομίσει ο Σεΐχης Ρασίντ μπιν Σαίντ αλ Μακτούμ, παλιός πρωθυπουργός των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, και έχει εφαρμογή και στην περίπτωση της Σαουδικής Αραβίας: «Ο παπούς μου οδηγούσε καμήλα, ο πατέρας μου οδηγούσε καμήλα, εγώ οδηγώ Μερσεντές, ο γιος μου οδηγεί τζιπ, ο γιος του θα οδηγεί τζιπ και ο δικός του γιος θα οδηγεί καμήλα». Υποδηλώνει το άγχος του Μακτούμ για τη μοιραία εξάντληση των πετρελαϊκών αποθεμάτων κάποια στιγμή στο μέλλον, το οποίο έστρεψε τη χώρα προς διαφορετικές μορφές ανάπτυξης, με τα γνωστά θετικά αποτελέσματα.

Πλέον, οι γείτονες Σαουδάραβες βλέπουν ότι ίσως θα αναγκαστούν να «οδηγήσουν καμήλες» νωρίτερα από το αναμενόμενο, καθώς η παγκόσμια οικονομία θα παρατήσει το πετρέλαιο πολύ πριν το πετρέλαιο στερέψει, λόγω της στροφής προς τις ΑΠΕ και τις λιγότερο ρυπογόνες μορφές ενέργειας. Το φαινόμενο αυτό έχει κάνει ήδη την εμφάνισή του και επηρεάζει την αγορά πετρελαίου, όπως παραδέχεται η πλειοψηφία των διεθνών αναλυτών. Και η Σαουδική Αραβία βλέπει ότι άργησε να επενδύσει σε άλλους τομείς της οικονομίας της, σε αντίθεση με τα Εμιράτα.

Ως εκ τούτου, η πώληση του 5% της Aramco έχει νόημα με τη λογική ότι είναι καλύτερα να πουλήσουν οι Σαουδάραβες σήμερα το ποσοστό έναντι μιας μέτριας τιμής, παρά να χάσουν τα χρήματα αυτά έτσι κι αλλιώς στο μέλλον, όταν το πετρέλαιο ίσως να μην έχει πλέον ιδιαίτερη αξία σε έναν κόσμο βασισμένο στην «πράσινη» ενέργεια. Αυτό το επιχείρημα, παρεμπιπτόντως, έχει εφαρμογή και στην περίπτωση της Ελλάδας που αναβάλλει διαρκώς την εκμετάλλευση των δικών της υδρογονανθράκων και όπως πάνε τα πράγματα θα ανακαλύψει μετά το 2050 ότι δεν θα υπάρχει κανείς για να τους αγοράσει.

Με τα δισεκατομμύρια που θα εξασφαλίσει από την πώληση του μεριδίου, το Ριάντ φιλοδοξεί να μετατρέψει βήμα-βήμα την Aramco από αμιγώς πετρελαϊκό σε καθολικό ενεργειακό όμιλο που θα ασχολείται και με άλλες μορφές ενέργειας. Με τον τρόπο αυτό, θα αποτελέσει ένα εκ των οχημάτων για να περάσει η χώρα από την πετρελαϊκή εξάρτηση σε μια πιο διαφοροποιημένη οικονομία. Πρόκειται ασφαλώς για ένα πολύ μεγάλο στοίχημα που είναι άγνωστο αν θα πετύχει.

Τέλος, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η απόφαση του Ριάντ μοιραία θα έχει και ευρύτερες προεκτάσεις στο μέλλον, ιδιαίτερα σε ότι έχει να κάνει με την ανάγκη του για διατήρηση της εσωτερικής πολιτικής και κοινωνικής σταθερότητας. Οι πολίτες της Σαουδικής Αραβίας έχουν συνηθίσει εδώ και δεκαετίες να απολαμβάνουν χαμηλές ενεργειακές τιμές, πληθώρα κοινωνικών παροχών και άλλα παρόμοια. Η δε κυρίαρχη τάξη έχει καλομάθει στη σπατάλη και την επίδειξη. Η στροφή της οικονομίας προς διαφορετικές κατευθύνσεις δεν θα είναι φθηνή υπόθεση και ίσως να πλήξει τα εν λόγω προνόμια με ότι αυτό συνεπάγεται για την σταθερότητα μιας εύθραυστης κοινωνίας που αντιμετωπίζει απειλές διαφόρων ειδών (βλέπε αντικαθεστωτικούς, ακραίες ισλαμικές οργανώσεις, Ιράν κτλ).

(του Χάρη Αποσπόρη)